VungChai.comVững Chãi
Nguồn lực phục hồi: ngủ, vận động, người đỡ, tiền tối thiểu

Uống rượu cho quên sau biến cố: khi lối trốn tạm thành gánh nặng thêm

Rượu bia, lướt mạng tới khuya, chơi điện tử cả ngày giúp quên chuyện trong chốc lát. Cách nhận ra lúc trốn tạm thành trốn dài và cách giảm dần trong 30 ngày.

A young man seen from behind watering a row of potted plants on a small apartment balcony at dusk, warm lamp light from inside, eye-level medium shot

Sau biến cố, nhiều người tìm đến rượu bia, mạng xã hội hay trò chơi điện tử để quên chuyện trong vài giờ; điều đó dễ hiểu, nhưng khi lối trốn tạm bắt đầu lấy mất giấc ngủ, tiền bạc, việc tối thiểu và người thân, nó đã thành thêm một gánh. Cách đi ra không phải là cấm ngay lập tức, mà là nhận ra mình đang dùng nó để làm gì, đặt giới hạn rõ, và thay dần bằng việc khác cho đúng giờ khó nhất.

Cái khó là những thứ này làm dễ chịu thật, ngay lúc đó. Một người mất việc thấy buổi tối dài vô tận, vài lon bia làm thời gian trôi nhanh hơn. Một người vừa đóng tiệm lướt điện thoại tới ba giờ sáng để khỏi nằm nghĩ. Bài này nói vì sao lối trốn tạm hấp dẫn sau biến cố, dấu hiệu nó đang thành vấn đề, việc làm trong tuần đầu, khung 30 ngày giảm dần, cách nói với người trong nhà, và khi nào cần gặp chuyên gia thay vì tự xoay.

Vì sao sau biến cố người ta dễ tìm chỗ trốn

Sau một cú sốc, đầu óc cứ quay lại chuyện vừa xảy ra, cơ thể căng mà không có chỗ xả. Bất cứ thứ gì làm tắt tiếng ồn trong đầu vài giờ đều trở nên hấp dẫn. Rượu bia làm người lơ mơ, bớt nghĩ. Mạng xã hội và video ngắn kéo sự chú ý đi liên tục. Trò chơi điện tử cho cảm giác mình làm được, thắng được, giữa lúc đời thật đang thua.

Thêm vào đó là khoảng trống thời gian. Người mất việc, người nghỉ dài ngày vì tai nạn, người vừa đóng cửa tiệm đột nhiên có rất nhiều giờ không biết lấp bằng gì, nhất là buổi tối. Những thứ dễ tiếp cận nhất, rẻ nhất, không cần sức nhất sẽ lấp chỗ đó trước.

Hiểu như vậy để không tự mắng mình. Tìm chỗ trốn trong vài ngày đầu là phản ứng rất người. Vấn đề không nằm ở một tối uống vài lon bia hay một đêm lướt điện thoại, mà ở chỗ nó lặp lại mỗi ngày, tăng dần, và dần dần thay thế những thứ giữ bạn đứng được: ngủ, ăn, người đỡ, việc tối thiểu.

Dấu hiệu lối trốn tạm đang thành trốn dài

Đọc chậm và thật với mình. Nếu có từ hai, ba dấu hiệu dưới đây kéo dài hơn một, hai tuần, đó là lúc cần điều chỉnh:

  • Phải uống mới ngủ được, hoặc lượng uống tăng dần so với tuần đầu.
  • Bắt đầu uống, chơi, lướt từ sớm hơn trong ngày, không chỉ buổi tối.
  • Bỏ lỡ việc gấp: giấy tờ có hạn, đón con, hẹn với chủ nợ, buổi khám của người nhà.
  • Tiền chi cho rượu bia, nạp tiền trò chơi, mua sắm qua mạng tăng trong khi thu nhập đang dừng.
  • Người trong nhà bắt đầu nhắc, rồi bạn giấu hoặc nói dối về lượng đã dùng.
  • Sáng dậy mệt hơn, cáu hơn, và chính sự mệt đó làm bạn muốn trốn tiếp.
  • Không còn hứng với những việc khác ngoài thứ đang dùng để quên.

Có dấu hiệu không có nghĩa bạn đã hỏng hay là người yếu. Nó chỉ cho thấy lối trốn này đang lấy nhiều hơn nó cho. Với rượu bia, nếu bạn đã uống nhiều mỗi ngày trong thời gian dài, đừng tự dừng đột ngột mà hỏi bác sĩ trước.

Tuần đầu: đặt giới hạn thay vì cấm ngay

Cấm tuyệt đối thường gãy sau vài ngày. Tuần đầu, mục tiêu là làm cho lối trốn khó với hơn và có giờ dừng:

  1. Không để rượu bia sẵn trong nhà. Muốn uống thì phải ra ngoài mua, thêm một bước là thêm một lần cân nhắc.
  2. Đặt giờ tắt cố định cho điện thoại và máy chơi game, ví dụ mười giờ tối. Để sạc điện thoại ngoài phòng ngủ.
  3. Xoá ứng dụng ngốn thời gian nhất khỏi màn hình chính, tắt thông báo. Dùng trên máy tính thay vì điện thoại để bớt tiện tay.
  4. Ghi một dòng mỗi tối: hôm nay dùng bao nhiêu, vào giờ nào, lúc đó đang thấy gì. Không chấm điểm, chỉ ghi.
  5. Nói với một người đỡ rằng bạn đang muốn giảm, nhờ họ hỏi han vào khung giờ khó nhất.
  6. Không mua thêm, nạp thêm trong tuần này: không nạp tiền trò chơi, không mua thùng bia khuyến mãi.

Sau một tuần, đọc lại các dòng ghi. Thường sẽ thấy rõ khung giờ khó nhất, thường là chiều tối hoặc sau khi nhận một tin xấu. Khung giờ đó là chỗ cần đặt việc thay thế.

Khung 30 ngày giảm dần

Mỗi tuần đổi một thứ, không đổi tất cả cùng lúc. Đây là khung kế hoạch, không phải lời hứa; nếu thấy không tự giảm được, phần gặp chuyên gia ở cuối bài là bước tiếp theo.

Giai đoạnViệc nhỏ mỗi ngàyDấu hiệu đang đi đúngNếu trượt thì
Ngày 1 – 7Không để rượu trong nhà; giờ tắt màn hình cố định; ghi một dòng mỗi tốiBiết rõ khung giờ khó nhấtGiữ riêng việc ghi một dòng, không bỏ
Ngày 8 – 14Đặt một việc thay thế vào khung giờ khó: đi bộ, nấu ăn, gọi cho người đỡCó ít nhất ba tối không dùng tớiRút ngắn thời gian dùng thay vì bỏ hẳn
Ngày 15 – 21Thêm hai ngày không dùng mỗi tuần; ngủ trước mười hai giờSáng dậy đỡ mệt, tiền chi giảmXem lại khung giờ khó có đổi không
Ngày 22 – 30Giữ nhịp; hẹn một hoạt động có người khác vào buổi tối cuối tuầnBớt nghĩ tới chuyện trốn vào khung giờ cũĐặt lịch gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý

Mục tiêu không nhất thiết là bỏ hẳn mọi thứ. Xem phim, chơi một trò chơi, lướt mạng trong giới hạn vẫn là thư giãn bình thường. Ranh giới là nó còn nằm trong tay bạn hay đã cầm lái thay bạn.

Thay vào khung giờ khó bằng việc gì

Việc dùng tay chân. Nấu một bữa có nhiều bước, sửa đồ trong nhà, tưới cây, giặt tay. Tay bận thì đầu có chỗ nghỉ mà không cần làm cho nó tê đi.

Việc ra khỏi nhà. Đi bộ ra quán nước đầu ngõ, đạp xe một vòng, đi chợ tối. Thay đổi không gian thường cắt được cơn muốn trốn.

Việc có người khác. Gọi cho người đỡ, ăn tối cùng gia đình, chơi với con. Lối trốn tạm thường mạnh nhất khi ở một mình.

Việc nhỏ có ích. Phụ giúp một người hàng xóm, dạy con làm bài, sắp lại góc tủ. Một việc có kết quả nhìn thấy được giúp lấy lại cảm giác mình còn làm được việc.

Khi gặp bạn bè hay rủ uống. "Dạo này mình đang nghỉ uống một thời gian, đi cà phê thì mình đi." Đổi chỗ gặp thay vì cắt quan hệ.

Khi cơn muốn trốn đến bất chợt. Hẹn với chính mình mười lăm phút: làm một việc khác trong mười lăm phút đó rồi mới quyết có dùng hay không. Nhiều khi cơn muốn lên rất cao rồi hạ xuống sau một lúc, và mười lăm phút là đủ để nó qua.

Mỗi lối trốn có một chỗ cần để ý riêng

Với rượu bia, chỗ cần để ý là sức khoẻ và an toàn: uống rồi lái xe, uống khi đang trông con nhỏ, uống khi đang dùng thuốc bác sĩ kê. Đây là những ranh giới cứng, không thương lượng, kể cả trong những ngày bạn cho phép mình uống.

Với mạng xã hội, chỗ cần để ý là giấc ngủ và cảm giác so sánh. Lướt thấy người khác thăng chức, mở quán, đi du lịch giữa lúc mình đang ở đáy dễ làm lòng nặng thêm. Tạm ẩn những nguồn tin làm bạn khó chịu, và đừng đọc bình luận về chuyện tương tự chuyện của mình lúc nửa đêm.

Với trò chơi điện tử và mua sắm qua mạng, chỗ cần để ý là tiền. Những khoản nạp nhỏ, đơn hàng nhỏ cộng lại rất nhanh, nhất là khi thu nhập đang dừng. Gỡ thẻ ngân hàng khỏi ứng dụng, đặt hạn mức chi, hoặc nhờ người trong nhà giữ giúp. Riêng các trò có đặt cược tiền thật thì tránh hẳn: đó không phải lối trốn mà là một hố mới.

Nói với người trong nhà và những ngày trượt

Người trong nhà thường thấy trước bạn. Nếu họ nhắc, cố gắng đừng phản ứng bằng cách giấu. Một câu như "Em biết dạo này em uống nhiều, em đang tự giảm, cuối tuần mình xem lại cùng nhau nhé" mở đường cho họ trở thành người đỡ thay vì người canh. Với con, không cần giải thích dài, chỉ cần con thấy bố mẹ dành buổi tối cho con nhiều hơn.

Ngày trượt sẽ có, nhất là ngày nhận tin xấu. Trượt một tối không xoá hết những tối đã giữ được. Hôm sau ghi lại chuyện gì đã kéo bạn trượt, rồi quay về đúng việc của tuần đang làm. Điều cần tránh là nghĩ "đã hỏng rồi thì hỏng luôn" rồi buông cả tuần.

Có hai cái bẫy riêng. Một là chuyển từ lối trốn này sang lối trốn khác, bỏ rượu nhưng lướt mạng gấp đôi, bỏ trò chơi nhưng làm việc tới khuya cho quên. Hai là đưa ra quyết định lớn trong lúc đang dùng rượu bia hay sau một đêm thức trắng: nhắn tin cho người cũ, nghỉ việc, chuyển tiền. Chuyện lớn để sáng hôm sau, lúc đầu tỉnh.

Khi nào nên gặp chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ

Có lúc tự giảm không đủ, và điều đó không có gì đáng xấu hổ. Nên đến cơ sở y tế, khoa tâm lý hoặc tâm thần của bệnh viện, hoặc gặp chuyên gia tâm lý có chứng chỉ khi:

  • Đã thử giảm mà không giảm được, hoặc lượng dùng vẫn tăng.
  • Khi không uống thì run tay, vã mồ hôi, bồn chồn, mất ngủ nặng. Trường hợp này cần bác sĩ, không tự dừng đột ngột.
  • Đã bỏ lỡ việc quan trọng, mâu thuẫn trong nhà tăng, hoặc nợ thêm vì tiền chi cho thứ dùng để quên.
  • Mất ngủ, bỏ ăn, không làm nổi việc tối thiểu kéo dài.
  • Chỉ còn thấy dễ chịu khi đang dùng, mọi thứ khác đều nhạt.

Những dấu hiệu này cần chuyên gia đánh giá, không nên tự chấm hay tự dùng thứ gì để cai. Nếu có lúc bạn nghĩ tới chuyện làm hại bản thân hoặc không muốn sống nữa, hãy nói ngay với một người thân tin cậy, đến cơ sở y tế gần nhất, và gọi 115 nếu thấy nguy cấp.

Câu hỏi thường gặp

Uống vài lon bia mỗi tối cho dễ ngủ có sao không?

Rượu bia làm buồn ngủ lúc đầu nhưng thường làm giấc ngủ vụn và dễ tỉnh về sáng. Nếu thấy mình cần uống mới ngủ được trong nhiều ngày, đó là lúc nên giảm và hỏi bác sĩ.

Lướt mạng tới khuya có phải là vấn đề không?

Một vài đêm thì không sao. Nếu thành thói quen hằng đêm, lấy mất giấc ngủ và làm ngày hôm sau mệt hơn, nên đặt giờ tắt màn hình và để điện thoại ngoài phòng ngủ.

Có nên bỏ hẳn ngay lập tức không?

Với mạng xã hội và trò chơi, giảm dần có giới hạn thường bền hơn cấm ngay. Với rượu bia, nếu đã uống nhiều mỗi ngày trong thời gian dài, không tự dừng đột ngột mà hỏi bác sĩ trước.

Người nhà nhắc chuyện uống rượu thì nên phản ứng thế nào?

Thay vì giấu hay cãi, nói thật là bạn đang muốn giảm và hẹn cùng xem lại vào cuối tuần. Người nhà biết chuyện có thể trở thành người đỡ thay vì người canh.

Bạn bè rủ đi nhậu thì từ chối sao?

Nói ngắn rằng dạo này bạn đang nghỉ uống một thời gian, và đề xuất đổi sang đi cà phê, ăn sáng hay đi bộ cùng. Đổi chỗ gặp giúp giữ quan hệ mà không phải uống.

Khi nào cần gặp chuyên gia vì chuyện này?

Khi đã thử giảm mà không được, khi không dùng thì run tay, bồn chồn, mất ngủ nặng, hoặc khi chuyện này làm bạn bỏ lỡ việc quan trọng và nợ thêm, nên gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138