VungChai.comVững Chãi
Nguồn lực phục hồi: ngủ, vận động, người đỡ, tiền tối thiểu

Tìm nhóm cùng cảnh ngộ sau biến cố: tìm ở đâu, buổi đầu nói gì và khi nào nên rời

Một nhóm người cùng đi qua chuyện giống mình giúp bớt cô độc và học được việc cụ thể. Cách chọn nhóm, đi buổi đầu, giữ an toàn và nhận ra nhóm không hợp.

A small group of adults seen from behind sitting in a circle on plastic stools in a bright community room with green plants, overcast soft light, wide shot

Một nhóm người cùng cảnh ngộ, như người chăm người nhà bệnh lâu, cha mẹ đơn thân sau ly hôn, người vừa mất việc cùng ngành, giúp bạn bớt cảm giác chỉ mình mình gặp chuyện và học được những việc cụ thể từ người đi trước. Nhóm tốt là nhóm có người điều phối, có quy tắc giữ bí mật, không bán hàng, không cho vay, và bạn rời đi lúc nào cũng được.

Cái khó là không biết tìm nhóm ở đâu, ngại ngồi giữa người lạ kể chuyện riêng, và lo vào nhầm chỗ, nơi người ta bán sản phẩm hay kéo nhau vào chuyện tiền bạc. Bài này đi qua những loại nhóm hay gặp, cách chọn và kiểm một nhóm trước khi tham gia, buổi đầu nên làm gì và nói gì, khung 90 ngày tham gia có chừng mực, dấu hiệu một nhóm không còn hợp, và lúc nào nhóm cùng cảnh không thay được chuyên gia.

Người cùng cảnh cho bạn điều gì mà người thân khó cho

Người thân thương bạn nhưng nhiều khi không hiểu được trọn vẹn. Người chưa từng chăm người nhà nằm viện ba tháng khó hình dung những đêm ngồi ghế nhựa ngoài hành lang; người chưa từng đóng cửa tiệm không biết cảm giác kéo cửa cuốn lần cuối. Ngồi cạnh người đã đi qua, bạn không phải giải thích nhiều, chỉ cần nói một câu là họ hiểu.

Thứ hai là kinh nghiệm thực tế: giấy tờ nào nộp trước, nói với chủ nhà thế nào, giữ nếp cho con ra sao khi bố mẹ vừa chia tay, ngày đầu đi làm lại sau tai nạn thì bị hỏi những gì. Người trong nhóm thường nói rất cụ thể vì họ vừa làm xong những việc đó.

Thứ ba là cảm giác mình không lạc loài. Sau biến cố, nhiều người nghĩ chỉ mình mới khổ thế này, hoặc mình phản ứng như vậy là bất thường. Nghe người khác kể những điều giống mình giúp hạ bớt nỗi xấu hổ. Cũng nên nói rõ: nhóm cùng cảnh là chỗ dựa giữa người với người, không phải buổi trị liệu, và người trong nhóm, kể cả người điều phối, không phải ai cũng có chuyên môn tâm lý.

Nhóm trên mạng: tiện nhưng cần giữ mình

Dùng tên và ảnh không lộ danh tính nếu chủ đề nhạy cảm. Chuyện nợ nần, ly hôn, kỷ luật ở công ty có thể bị người quen đọc được. Một cái tên riêng cho nhóm giúp bạn kể thật mà không lo bị nhận ra.

Không đưa thông tin riêng. Không đăng số tài khoản, địa chỉ nhà, giấy tờ, ảnh con. Ai nhắn riêng hỏi những thứ đó, dù lời lẽ ân cần, đều nên từ chối.

Cẩn thận với tin nhắn riêng mời "giúp đỡ tài chính". Người đang gặp biến cố là đối tượng mà các đường dây cho vay nóng, lừa đảo nhắm tới. Lời mời vay nhanh không cần giấy tờ là cái bẫy, không phải sự giúp đỡ.

Đặt giờ vào nhóm. Đọc chuyện buồn của người khác cả đêm làm bạn mất ngủ và nặng thêm. Vào nhóm vào một khung giờ nhất định trong ngày, rồi tắt.

Kiểm lời khuyên trước khi làm. Lời khuyên về pháp lý, tiền bạc, sức khoẻ trên mạng nhiều khi sai. Chuyện quan trọng thì hỏi lại luật sư, bác sĩ hoặc cơ quan có thẩm quyền.

Những loại nhóm hay gặp

Tuỳ biến cố và nơi bạn sống, có thể có những dạng nhóm sau. Tên gọi mỗi nơi một khác, cách làm cũng khác:

  • Nhóm do bệnh viện, phòng công tác xã hội của bệnh viện tổ chức cho người nhà bệnh nhân mắc bệnh lâu dài. Thường có nhân viên công tác xã hội hoặc điều dưỡng điều phối.
  • Nhóm do hội, đoàn thể, tổ chức xã hội ở địa phương lập, như nhóm phụ nữ đơn thân, nhóm phụ huynh có con khuyết tật. Hỏi ở UBND xã, phường hoặc hội phụ nữ nơi cư trú.
  • Nhóm nghề nghiệp: người cùng ngành vừa bị cắt giảm, chủ tiệm nhỏ cùng khu, tài xế, giáo viên. Thường gặp nhau để chia sẻ việc làm và kinh nghiệm.
  • Nhóm trên mạng theo từng chủ đề. Tiện, có người trả lời cả lúc khuya, nhưng cần kiểm kỹ hơn vì ai cũng vào được.
  • Nhóm nhỏ tự lập giữa vài người quen cùng cảnh, gặp nhau đều đặn ở quán nước, nhà riêng. Ít quy tắc, nên càng cần giữ bí mật cho nhau.

Nếu không tìm được nhóm sẵn có, hỏi nhân viên y tế, cán bộ ở UBND xã, phường, phòng nhân sự cũ, hoặc người đỡ của bạn xem họ có biết ai cùng cảnh không. Đôi khi chỉ cần một người cùng cảnh là đủ.

Kiểm một nhóm trước khi tham gia

Có người điều phối rõ ràng không. Nhóm có người điều phối giữ nhịp, giữ quy tắc thì an toàn hơn nhóm thả nổi. Hỏi xem ai đứng ra tổ chức và họ thuộc đơn vị nào.

Có quy tắc giữ bí mật không. Nhóm tốt luôn nhắc: chuyện kể trong nhóm ở lại trong nhóm, không chụp ảnh, không đem ra ngoài. Nhóm trên mạng mà thành viên chụp màn hình đăng đi chỗ khác là dấu hiệu xấu.

Có bán hàng hay xin tiền không. Nhóm giới thiệu sản phẩm chữa lành, khoá học đắt tiền, kêu gọi góp vốn hay cho vay lẫn nhau thì nên tránh. Người đang gặp biến cố là đối tượng dễ bị nhắm tới.

Có ép kể chuyện không. Ở nhóm tốt, bạn được ngồi nghe mà không phải nói gì trong vài buổi đầu.

Có khuyên bỏ khám bệnh hay bỏ chuyên gia không. Nhóm nào khuyên bạn không cần đi khám, không cần bác sĩ, chỉ cần tin nhóm là đủ thì nên rời.

Buổi đầu: đi thế nào, nói gì

Buổi đầu thường là buổi khó nhất. Vài việc giúp nhẹ hơn:

  1. Đến sớm vài phút và chào người điều phối. Nói ngắn: "Lần đầu em tham gia, hôm nay em xin ngồi nghe trước."
  2. Đi cùng người đỡ nếu nhóm cho phép, ít nhất là lần đầu.
  3. Chuẩn bị sẵn một câu giới thiệu hai, ba dòng: "Em vừa đóng cửa quán sau một năm mở, đang xếp lại mọi thứ." Không cần kể chi tiết.
  4. Nghe nhiều hơn nói. Ghi nhớ một, hai việc cụ thể người khác đã làm mà bạn muốn thử.
  5. Rời đi đúng giờ, không ở lại nếu thấy mệt. Về nhà làm một việc bình thường như nấu cơm, tưới cây để trở lại nhịp ngày.
  6. Ghi một dòng sau buổi gặp: thấy nhẹ hơn, như cũ, hay nặng hơn. Ba buổi sau mới quyết định có ở lại không.

Đừng kỳ vọng thấy khá lên ngay sau buổi đầu. Có người buổi đầu khóc rất nhiều, có người im lặng cả buổi. Cả hai đều bình thường.

Khung 90 ngày tham gia có chừng mực

Khung này giúp nhóm là một nguồn lực, không thành chỗ duy nhất bạn tìm đến. Nhịp có thể đổi tuỳ nhóm.

Giai đoạnViệc nhỏ mỗi tuầnDấu hiệu đang đi đúngNếu trượt thì
Ngày 1 – 30Tìm và kiểm một, hai nhóm; dự hai, ba buổi chủ yếu để ngheThấy có người hiểu chuyện mình mà không cần kể nhiềuĐổi nhóm, hoặc chỉ giữ một người cùng cảnh
Ngày 31 – 60Dự đều một buổi mỗi tuần; thử áp dụng một việc học được từ người khácMang về được việc cụ thể làm thửGiảm còn hai tuần một buổi
Ngày 61 – 90Nói nhiều hơn về việc đã làm; giữ liên lạc với một, hai người trong nhómNhóm là một phần, không phải toàn bộ đời sốngTăng thời gian cho người thân, việc ngoài nhóm

Sau chín mươi ngày, một số người ở lại để đỡ người mới đến; số khác rời nhóm vì đã đi tiếp. Cả hai đều tốt.

Khi nào nhóm không còn hợp

Nhóm hết hợp khi bạn về nhà sau mỗi buổi thấy nặng hơn chứ không nhẹ hơn, khi câu chuyện trong nhóm xoay quanh đổ lỗi, trách móc mà không ai bàn việc làm tiếp, hoặc khi nhóm bắt đầu chiếm chỗ của gia đình, bạn bè và những việc khác trong đời.

Cũng có lúc nhóm chỉ đơn giản là không cùng giai đoạn: mọi người đã đi xa hơn bạn nhiều, hoặc ngược lại, bạn đã đứng dậy còn nhóm vẫn đang ở những ngày đầu. Rời đi lúc đó không phải là phụ lòng ai.

Rời nhóm thì nói ngắn với người điều phối, cảm ơn, và giữ liên lạc riêng với người nào bạn thấy hợp. Không cần lý do dài dòng. Nếu nhóm có dấu hiệu bán hàng, kêu gọi vay mượn, ép đóng tiền hoặc khuyên bỏ chữa bệnh, rời ngay, và nếu thấy có lừa đảo thì báo cho công an xã, phường nơi bạn ở.

Khi nào nên gặp chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ

Nhóm cùng cảnh không thay được chuyên môn. Nên đến cơ sở y tế, khoa tâm lý hoặc tâm thần của bệnh viện, hoặc gặp chuyên gia tâm lý có chứng chỉ khi:

  • Dự nhóm đều đặn nhiều tuần mà nỗi nặng nề không giảm, hoặc nặng thêm.
  • Mất ngủ, bỏ ăn, không làm nổi việc tối thiểu kéo dài.
  • Nghe chuyện người khác làm bạn gặp lại biến cố của mình rõ như đang xảy ra, giật mình, hoảng sợ.
  • Phải dùng rượu bia để chịu đựng, trước hoặc sau buổi gặp nhóm.
  • Người điều phối hoặc người trong nhóm khuyên bạn nên đi khám.

Những dấu hiệu này cần chuyên gia đánh giá. Nếu có lúc bạn nghĩ tới chuyện làm hại bản thân hoặc không muốn sống nữa, hãy nói ngay với một người thân tin cậy, đến cơ sở y tế gần nhất, và gọi 115 nếu thấy nguy cấp.

Câu hỏi thường gặp

Nhóm cùng cảnh ngộ có giống trị liệu tâm lý không?

Không. Nhóm cùng cảnh là chỗ dựa giữa những người có hoàn cảnh giống nhau, chia sẻ kinh nghiệm và bớt cô đơn. Trị liệu do chuyên gia có chuyên môn thực hiện.

Tìm nhóm cùng cảnh ở đâu?

Hỏi phòng công tác xã hội ở bệnh viện, UBND xã, phường, hội phụ nữ nơi cư trú, nhóm nghề nghiệp cũ, hoặc nhóm trên mạng theo chủ đề. Kiểm kỹ trước khi tham gia, nhất là nhóm trên mạng.

Buổi đầu có phải kể chuyện của mình không?

Không cần. Ở nhóm tốt, bạn được ngồi nghe vài buổi đầu mà không ai ép. Nếu muốn, chuẩn bị sẵn một câu giới thiệu ngắn hai, ba dòng về biến cố của mình, không kể chi tiết, và dừng lại khi thấy đủ.

Làm sao nhận ra nhóm không an toàn?

Nhóm bán sản phẩm chữa lành, kêu gọi góp vốn, cho vay, ép kể chuyện, chụp màn hình chuyện riêng đăng ra ngoài, hoặc khuyên bỏ đi khám là những dấu hiệu nên rời ngay.

Dự nhóm xong lại thấy buồn hơn thì có sao không?

Vài buổi đầu có thể như vậy vì nghe nhiều chuyện nặng. Nếu sau ba, bốn buổi vẫn về nhà nặng hơn, thử nhóm khác, giảm nhịp, hoặc gặp chuyên gia tâm lý.

Không tìm được nhóm nào thì làm gì?

Đôi khi một người cùng cảnh là đủ. Nhờ nhân viên y tế, cán bộ địa phương hoặc người quen giới thiệu một người đã đi qua chuyện tương tự để trò chuyện vài lần.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138