VungChai.comVững Chãi
Nguồn lực phục hồi: ngủ, vận động, người đỡ, tiền tối thiểu

Giữ tinh thần khi khó khăn kéo dài: một việc nhỏ có ý nghĩa mỗi tuần làm điểm tựa

Khi khó khăn kéo dài nhiều tháng, ngày nào cũng chỉ lo chuyện đứt gãy thì người cạn dần. Cách chọn một việc nhỏ có ý nghĩa mỗi tuần và giữ nó qua 90 ngày.

A mother and a young child seen from a distance planting seedlings in a small community garden plot, fresh greenery around, soft morning daylight, wide shot

Khi khó khăn kéo dài nhiều tháng, như chờ việc mới, chăm người nhà bệnh lâu, trả nợ sau khi đóng cửa tiệm, tinh thần dễ cạn vì mọi việc trong tuần đều là xử lý chuyện đổ vỡ. Một việc nhỏ có ý nghĩa mỗi tuần, làm vì nó đáng làm chứ không vì phải làm, là một điểm tựa giúp bạn nhớ mình vẫn còn là một người có ích, ngoài biến cố đang gánh.

Cái khó là lúc khó khăn, nghĩ tới "ý nghĩa" nghe như xa xỉ: tiền còn chưa đủ, sức còn chưa có, lấy đâu ra thời gian cho việc không cấp bách. Bài này không bàn chuyện lớn lao. Nó nói vì sao người ta cạn dần khi khó khăn kéo dài, việc nhỏ có ý nghĩa trông như thế nào trong đời thường, cách chọn việc hợp với sức và hoàn cảnh, khung 90 ngày giữ một việc như vậy, và những lúc việc này không còn đủ để đỡ bạn.

Vì sao khó khăn kéo dài làm người cạn dần

Biến cố thường có một giai đoạn cấp tính, những ngày đầu bận tới mức không kịp nghĩ. Rồi tới giai đoạn kéo dài: chuyện chưa xong mà cũng không còn gấp, mỗi tuần lặp lại cùng một kiểu lo. Nhiều người kể rằng giai đoạn này mệt hơn cả những ngày đầu, vì không có điểm kết nào trong tầm mắt.

Khi mọi việc trong ngày đều gắn với biến cố, như gọi chủ nợ, nộp hồ sơ, vào viện, xin việc, người ta dần nhìn mình chỉ qua một khung: người thất nghiệp, người nợ nần, người chăm bệnh. Những phần khác của mình, người bố biết làm diều cho con, người hàng xóm hay giúp sửa điện, người từng hát hay trong nhóm bạn, mờ dần đi.

Một việc nhỏ có ý nghĩa không giải quyết được biến cố. Nó làm được việc khác: giữ cho những phần ấy của bạn còn sống, cho bạn một kết quả nhìn thấy được trong tuần, và cho bạn một lý do để chờ tới một ngày cụ thể. Trong lúc nhiều thứ ngoài tầm tay, có một việc mình chọn, mình làm, mình thấy xong là một nguồn lực không nhỏ.

Việc nhỏ có ý nghĩa trông như thế nào

Không cần to tát, không cần tốn tiền. Điều quan trọng là bạn thấy nó đáng làm. Vài ví dụ từ những người đã đi qua giai đoạn dài:

  • Giúp một người cụ thể: chở bà cụ hàng xóm đi chợ sáng thứ bảy, kèm bài cho con nhà bên cạnh một buổi mỗi tuần, đọc báo cho người lớn tuổi trong nhà nghe.
  • Chăm một thứ đang lớn: một luống rau, mấy chậu cây ngoài ban công, con vật nuôi trong nhà.
  • Làm ra một thứ: nấu một món cho cả nhà cuối tuần, đóng lại cái kệ hỏng, may lại chiếc áo, sửa chiếc xe đạp cũ cho con.
  • Dùng lại tay nghề cũ theo cách nhỏ: người làm kế toán giúp hội phụ huynh làm sổ thu chi, người thợ giúp sửa đồ cho nhà văn hoá khu phố.
  • Góp sức cho việc chung: dọn đường làng, phụ bếp trong bữa cơm từ thiện ở địa phương, giữ vườn chung của khu tập thể.
  • Giữ một sợi dây với người khác: viết thư tay cho người bạn cũ, gọi cho thầy cô cũ, ghi lại món ăn của mẹ để con sau này nấu được.

Việc nhỏ có ý nghĩa khác với việc nhà phải làm. Rửa bát là việc phải làm. Nấu một món mẹ hay nấu để cả nhà ăn cùng vào chủ nhật có thể là việc có ý nghĩa. Chỗ khác nhau nằm ở lý do bạn làm.

Chọn một việc hợp sức và hợp hoàn cảnh

Chọn sai thì việc tốt cũng thành gánh. Trả lời lần lượt mấy câu dưới đây, viết ra giấy:

  1. Trước biến cố, việc gì làm bạn quên giờ? Ghi ba việc, dù nghe nhỏ nhặt.
  2. Việc nào trong đó làm được trong một, hai tiếng mỗi tuần và gần như không tốn tiền?
  3. Việc nào có một người hoặc một thứ cụ thể được lợi, nhìn thấy được kết quả?
  4. Việc nào không dính tới biến cố đang gánh? Người đang chăm bệnh thì tránh chọn thêm việc chăm sóc; người mất việc thì tránh việc giống hệt công việc cũ nếu nó gợi lại chuyện buồn.
  5. Chọn đúng một việc, đặt một khung giờ cố định trong tuần, báo cho một người biết.

Hoàn cảnh khác nhau thì việc khác nhau. Người nuôi con nhỏ một mình có thể chọn việc làm cùng con, như trồng cây, nấu một món, để không mất thêm thời gian bên con. Người ở trọ một mình nên chọn việc có người khác, để việc ý nghĩa cũng là một sợi dây nối với xung quanh. Người đang chăm người nhà bệnh lâu nên chọn việc ngắn, làm được ngay tại nhà hoặc gần viện, không có cam kết dài.

Khung 90 ngày giữ một việc nhỏ

Khung này đi chậm, để việc có ý nghĩa không thành thêm một chỉ tiêu. Chín mươi ngày là khung kế hoạch, không phải lời hứa sẽ hết khó.

Giai đoạnViệc nhỏ mỗi tuầnDấu hiệu đang đi đúngNếu trượt thì
Tuần 1 – 2Viết ba việc từng làm bạn quên giờ; chọn một; làm thử một lần ba mươi phútLàm xong thấy nhẹ hơn một chút, không thấy nặng thêmĐổi sang việc ngắn hơn
Tuần 3 – 4Đặt khung giờ cố định mỗi tuần; báo cho một người biếtCó hai tuần liền giữ được khung giờGiữ việc, đổi giờ
Tháng 2Làm đều mỗi tuần; ghi một dòng về điều đã làm đượcCó lúc mong tới ngày làm việc đóHạ xuống hai tuần một lần
Tháng 3Giữ nhịp; nếu còn sức, mời một người khác làm cùngViệc này thành một phần quen của tuầnQuay về bước chọn việc, chọn lại

Việc có ý nghĩa không cần lớn dần. Có người giữ nguyên một buổi chở bà cụ đi chợ suốt cả năm khó khăn, và đó vẫn là điểm tựa đúng nghĩa.

Một việc nhỏ đi qua mùa khó trông ra sao

Một người đàn ông bị cắt giảm ở tuổi gần năm mươi, tìm việc mới suốt nhiều tháng chưa được. Tuần nào cũng là hồ sơ, phỏng vấn, chờ đợi. Người con gái nhắc rằng hồi trước bố hay sửa xe đạp cho bọn trẻ trong ngõ. Ông bắt đầu lại, mỗi sáng chủ nhật dọn một góc trước nhà, ai có xe hỏng thì mang tới, không lấy tiền.

Việc ấy không đem lại đồng nào và không làm cuộc tìm việc nhanh hơn. Nhưng mỗi chủ nhật có vài đứa trẻ, vài người hàng xóm ghé qua, có chiếc xe chạy lại được, có người cảm ơn. Ông kể rằng đó là buổi duy nhất trong tuần ông không thấy mình là người thất nghiệp, chỉ thấy mình là người biết sửa xe.

Câu chuyện không có gì đặc biệt, và chính vì vậy mà nó đáng kể. Việc có ý nghĩa thường bình thường tới mức dễ bị bỏ qua. Nó không cần ai công nhận, không cần đăng lên đâu, không cần thành dự án. Nó chỉ cần đều đặn, vừa sức, và là của bạn. Mỗi người sẽ có một việc khác: một người mẹ đơn thân dạy con nhà hàng xóm đọc chữ, một người vừa đóng tiệm bánh, mỗi tháng nướng một mẻ nhỏ mang biếu mấy nhà neo đơn trong xóm.

Người quanh mình và những ngày không làm nổi

Kể cho người trong nhà về việc bạn đã chọn và vì sao. Có người sẽ hỏi "lo việc chính chưa xong mà còn làm chuyện đó". Một câu ngắn là đủ: "Mỗi tuần em dành một tiếng cho việc này để còn sức lo việc khác." Khi người thân hiểu, họ thường giữ giúp bạn khung giờ đó.

Nếu việc bạn chọn là giúp người khác, đặt giới hạn rõ ngay từ đầu: một buổi mỗi tuần, việc gì, không gì thêm. Người đang khó khăn rất dễ nhận lời quá sức vì muốn thấy mình có ích, rồi kiệt sức vì gánh thêm việc của người khác. Việc có ý nghĩa phải là thứ nạp lại sức, không phải thứ rút sức.

Sẽ có những tuần không làm nổi, vì người nhà trở bệnh, vì có tin xấu, vì quá mệt. Tuần đó bỏ qua, không cần bù. Điều cần để ý là khi bạn không còn muốn làm cả những việc mình từng thấy đáng làm, kéo dài nhiều tuần. Đó không phải chuyện lười, mà có thể là dấu hiệu cần được giúp nhiều hơn.

Cũng có một cái bẫy ngược: biến việc có ý nghĩa thành thước đo giá trị bản thân, kiểu tuần này không làm được thì mình vô dụng. Việc nhỏ là để đỡ bạn, không phải để chấm điểm bạn. Một cái bẫy khác là chọn việc đòi bỏ tiền ra, như mua dụng cụ đắt tiền, đóng phí câu lạc bộ, trong lúc tiền đang eo hẹp. Bắt đầu bằng thứ đã có sẵn trong nhà.

Khi nào nên gặp chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ

Việc nhỏ có ý nghĩa là một nguồn lực tự giúp, không thay được chuyên môn. Nên đến cơ sở y tế, khoa tâm lý hoặc tâm thần của bệnh viện, hoặc gặp chuyên gia tâm lý có chứng chỉ khi:

  • Không còn thấy hứng thú với bất cứ việc gì từng thích, kéo dài nhiều tuần.
  • Thấy mọi thứ trống rỗng, vô nghĩa, kể cả việc bên con, bên người thân.
  • Mất ngủ, bỏ ăn, không làm nổi việc tối thiểu cho bản thân.
  • Phải dùng rượu bia để qua ngày.
  • Mệt mỏi kéo dài không giải thích được, đau người không rõ lý do.

Những dấu hiệu này cần người có chuyên môn đánh giá, không tự chấm. Nếu có lúc bạn nghĩ tới chuyện làm hại bản thân hoặc không muốn sống nữa, hãy nói ngay với một người thân tin cậy, đến cơ sở y tế gần nhất, và gọi 115 nếu thấy nguy cấp.

Câu hỏi thường gặp

Đang khó khăn mà dành thời gian cho việc không cấp bách có phí không?

Một, hai tiếng mỗi tuần cho một việc bạn thấy đáng làm thường giúp giữ sức để lo việc chính lâu dài hơn. Khi khó khăn kéo dài, giữ sức cũng là một phần của việc chính.

Việc nhỏ có ý nghĩa khác gì sở thích?

Có thể trùng nhau. Điểm chung là bạn làm vì thấy nó đáng làm, có kết quả nhìn thấy được, và nó cho bạn thấy mình còn những phần khác ngoài biến cố đang gánh.

Có nên đi làm tình nguyện thật nhiều để quên chuyện của mình không?

Không nên làm quá sức. Giúp người khác là việc tốt, nhưng khi đang khó khăn, đặt giới hạn một buổi mỗi tuần để việc đó nạp lại sức chứ không rút thêm sức của bạn.

Không nghĩ ra việc gì có ý nghĩa thì làm sao?

Nhớ lại những việc trước biến cố làm bạn quên giờ, hoặc hỏi người thân xem họ thấy bạn vui nhất khi làm gì. Bắt đầu bằng một việc ba mươi phút rồi điều chỉnh.

Có tuần không làm được thì có sao không?

Không sao. Bỏ qua tuần đó, không cần bù. Chỉ cần để ý khi bạn không còn muốn làm cả những việc từng thích trong nhiều tuần liền, lúc đó nên gặp chuyên gia.

Làm sao để người nhà không cho là mình bỏ bê việc chính?

Nói ngắn gọn rằng một tiếng mỗi tuần giúp bạn còn sức lo việc khác, và giữ đúng khung giờ đã nói. Khi thấy bạn vẫn lo đủ việc chính, người nhà thường sẽ giữ giúp khung giờ đó.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138