VungChai.comVững Chãi
Biến cố trong gia đình

Cha mẹ ở quê đột ngột cần người chăm khi con ở thành phố: 90 ngày đầu không gãy

Cha mẹ ở quê bỗng yếu hẳn sau một lần ngã hay ốm nặng, con đi làm xa: tuần đầu về quê, chia việc anh chị em, lịch đi về 90 ngày và cách giữ việc, giữ sức chính mình.

A man in his late thirties seen from behind riding a motorbike along a narrow lane between green rice fields toward a small village house, soft morning daylight, wide shot

Khi cha mẹ ở quê đột ngột cần người chăm mà con đang đi làm ở thành phố, điều giữ được gia đình qua ba tháng đầu là một lịch đi về và chia việc rõ ràng giữa anh chị em, cộng với một người tại chỗ ở quê làm đầu mối hằng ngày. Quyết định lớn như đưa cha mẹ lên ở cùng hay bỏ việc về quê nên chờ khi tình hình đã rõ.

Cú điện thoại lúc nửa đêm báo bố ngã, mẹ ốm phải đi viện thường kéo theo một chuỗi ngày chạy qua chạy lại: xin nghỉ gấp, bắt xe về, lo viện, rồi phải quay lại chỗ làm trong khi lòng vẫn ở quê. Bài này nói về người con đang ở xa: phản ứng thường gặp trong người, tuần đầu, bảng đi về 90 ngày, câu nói với anh chị em và sếp, những ngày trượt, và dấu hiệu nên gặp chuyên gia. Việc chăm người bệnh cụ thể thì theo hướng dẫn của bác sĩ.

Ở xa mà lòng lúc nào cũng ở quê

Người con ở xa thường mang một kiểu mệt riêng: không ở cạnh để làm được gì nhưng đầu óc lúc nào cũng hướng về nhà. Điện thoại reo là giật mình, đêm nằm nghĩ không biết hôm nay bố có ăn được không, ngồi họp mà nghe tin nhắn nhóm gia đình là không tập trung nổi. Cảm giác có lỗi vì không ở bên, xen với cảm giác bực vì người ở gần làm chưa đúng ý, là hai thứ hay đi cùng nhau.

Thêm vào đó là sức của những chuyến đi về: vài trăm cây số mỗi cuối tuần, ngủ trên xe, thứ Hai lại vào ca sớm. Sau vài tuần, nhiều người thấy mình cáu với vợ chồng, con cái ở thành phố, làm sai những việc trước đây quen tay, ăn không ngon. Đó là phản ứng hay gặp khi một người phải chia sức cho hai nơi trong thời gian dài, không phải do bạn kém.

Hiểu vậy để thấy giải pháp không nằm ở việc cố về nhiều hơn, mà ở chỗ sắp lại để những người ở gần làm được phần lớn việc hằng ngày, còn bạn nhận phần làm được từ xa và những lần về có kế hoạch.

Tuần đầu: từ cú điện thoại tới một kế hoạch tạm

Tuần đầu bạn thường phải có mặt. Dùng thời gian đó để dựng nền cho những tuần bạn không có mặt:

  1. Gặp bác sĩ điều trị cùng người thân ở quê, ghi lại tình trạng, lịch tái khám, việc cha mẹ được làm và chưa được làm. Người ở xa cần thông tin gốc, không chỉ nghe kể lại.
  2. Chọn một người đầu mối tại chỗ: anh chị em ở gần, cô chú, hoặc người giúp việc thuê. Người này nhắn tin cập nhật mỗi tối vào nhóm gia đình.
  3. Họp anh chị em, gọi video cho người ở xa, chia rõ ba phần: ai ở bên hằng ngày, ai lo tiền, ai lo thủ tục và đưa đi tái khám.
  4. Sắp lại nhà cửa ở quê cho an toàn: dọn lối đi, đèn ngủ, chỗ bám trong nhà vệ sinh, để điện thoại và nước trong tầm tay cha mẹ.
  5. Gom giấy tờ của cha mẹ: căn cước, thẻ bảo hiểm y tế, sổ khám bệnh, giấy ra viện. Chụp ảnh lưu vào một chỗ cả nhà xem được.
  6. Nói với chỗ làm về thời gian vắng, đề xuất phương án vài tuần tới, đừng chỉ xin nghỉ từng ngày.
  7. Báo người nhà ở thành phố của bạn về lịch đi về dự kiến, để vợ chồng con cái sắp xếp theo.

Trước khi rời quê, để lại một tờ giấy ở nhà ghi số điện thoại các con, trạm y tế xã, và người hàng xóm có thể chạy sang khi cần.

Lịch đi về 90 ngày cho người con ở xa

Lịch này giả định cha mẹ đã qua giai đoạn cấp cứu và đang hồi phục ở nhà. Nếu tình hình thay đổi, quay về dòng đầu.

Giai đoạnViệc nhỏ mỗi ngàyDấu hiệu đang đi đúngNếu trượt thì
Tuần 1–2Gọi video cho cha mẹ một lần vào giờ cố định, đọc tin đầu mối mỗi tối, ngủ đủ đêm ở thành phốCó người ở bên cha mẹ mỗi ngày, có tin cập nhật đềuThuê thêm người giúp theo giờ, gọi họ hàng hỗ trợ
Tuần 3–6Về quê hai tuần một lần theo lịch đã chốt, gửi tiền và đồ cần thiết đúng hẹnĐi về không còn là chạy gấp, ít cãi nhau trong nhóm anh chị emĐổi lịch: một tuần một người về, không dồn một người
Tuần 7–10Cùng đầu mối xem lại cha mẹ cần gì thêm: dụng cụ, người giúp, lịch tái khámCha mẹ tự làm được thêm việc nhỏ, ăn ngủ ổnHỏi bác sĩ về mức hồi phục, sắp lại lịch chăm
Tuần 11–13Bàn chuyện dài hạn: cha mẹ ở quê có người giúp, lên ở cùng, hay anh chị em luân phiênCả nhà có phương án cho sáu tháng tớiGiữ lịch hiện tại thêm một tháng, chưa quyết vội

Mỗi chuyến về quê nên có danh sách việc cụ thể làm trong hai ngày, thay vì về rồi mới nghĩ xem cần làm gì.

Câu nói với anh chị em, sếp và chính cha mẹ

Với anh chị em ở gần, ghi nhận trước rồi mới nhờ. Câu mẫu: "Em biết anh chị ở gần nên gánh nhiều nhất. Em không về thường được, em xin nhận phần tiền người giúp và đưa bố đi tái khám mỗi tháng." Người ở gần dễ tủi vì phải làm mọi việc; người ở xa dễ bị coi là chỉ biết gửi tiền. Gọi tên phần của mỗi người giúp bớt tị nạnh.

Với sếp, đưa ra lịch chứ không chỉ xin thông cảm. "Mẹ em vừa ốm nặng ở quê. Trong ba tháng tới em cần về hai tuần một lần vào thứ Sáu. Em xin làm bù tối thứ Năm hoặc làm từ xa ngày đó, việc gấp em vẫn trả lời."

Với cha mẹ, hỏi ý họ trước khi quyết thay. "Bố muốn có người giúp ở nhà hay muốn lên ở với con một thời gian?" Nhiều cha mẹ ở quê không muốn rời nhà; quyết thay họ dễ làm họ buồn hơn cả bệnh.

Với vợ chồng ở thành phố, nói về cái giá của việc đi về. "Ba tháng tới anh về quê hai tuần một lần, cuối tuần đó em lo con một mình được không, anh sẽ đón con những ngày trong tuần." Thỏa thuận trước đỡ trách nhau sau.

Với hàng xóm ở quê, nhờ một việc nhỏ có hẹn giờ. "Bác ghé qua nhà con một lần mỗi sáng xem bố con dậy chưa giúp con nhé." Người ở gần thường sẵn lòng nếu việc nhờ rõ ràng.

Giữ việc và giữ nhà ở thành phố trong những tháng đi về

Nhiều người con ở xa dồn hết sức cho quê rồi để căn nhà ở thành phố và công việc tự trôi. Sau hai tháng, việc tồn đọng, vợ chồng mệt mỏi với nhau, con ở nhà thấy bố hoặc mẹ lúc nào cũng vắng. Một nửa đời sống bị bỏ trống thì đến lúc cha mẹ ổn lại, bạn lại có một mớ việc khác phải gỡ.

Cách giữ là chia tuần thành phần rõ ràng. Những tuần không về quê, giữ trọn giờ làm và bữa tối với gia đình nhỏ, gọi cho cha mẹ vào một giờ cố định thay vì nhắn tin rải rác cả ngày. Những tuần về quê, báo trước cho chỗ làm, giao việc dở cho đồng nghiệp với ghi chú ngắn, và hẹn một buổi trả lời tin nhắn công việc thay vì cầm điện thoại suốt.

Với vợ hoặc chồng, sắp một buổi tối mỗi tuần chỉ hai người, không bàn chuyện quê. Với con, giữ một việc cố định bạn luôn làm cùng con, như đọc truyện tối thứ Ba hay đưa con đi học sáng thứ Hai. Tiền gửi về quê cũng nên có mức cố định mỗi tháng, đã bàn với người bạn đời, để không phải quyết lại mỗi lần có tin nhắn xin tiền. Một nhịp như vậy giúp bạn đi đường dài mà không phải chọn giữa cha mẹ và gia đình nhỏ.

Khi kế hoạch trượt và những quyết định nên chờ

Có tuần cha mẹ lại phải vào viện, có lần đầu mối ở quê bận việc riêng, có tháng bạn không xin nghỉ được. Khi đó không cần làm lại cả kế hoạch, chỉ cần quay về dòng đầu: có người ở bên cha mẹ mỗi ngày, có tin cập nhật mỗi tối, có một người về khi cần. Thuê người giúp theo giờ hoặc nhờ họ hàng một tuần là phương án tạm hợp lý.

Hai quyết định người con ở xa hay vội là bỏ việc về quê và đón cha mẹ lên ngay. Cả hai đều có thể đúng về lâu dài, nhưng làm trong tuần đầu thì thường dựa trên nỗi lo hơn là trên tình hình thật. Về quê mà mất thu nhập thì cả nhà khó thêm; đón cha mẹ lên căn hộ chật, xa hàng xóm quen, có khi làm người già buồn và yếu nhanh hơn. Hẹn với mình chờ qua mốc tuần mười một rồi mới bàn.

Cẩn thận cả với việc mua những sản phẩm được quảng cáo chữa khỏi cho người già, hay vay tiền để sửa nhà gấp. Mọi thứ đưa cho cha mẹ dùng nên hỏi bác sĩ điều trị trước.

Khi nào nên gặp chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ

Người con ở xa ít khi nghĩ mình cần được khám, vì người ốm là cha mẹ. Nhưng nếu bạn mất ngủ kéo dài trên hai, ba tuần, đau đầu, đau dạ dày liên tục, ăn không nổi, không tập trung làm việc được dù đã nghỉ đủ, cần rượu bia để ngủ, hoặc thấy mình cáu gắt khác hẳn với người nhà ở thành phố, đó là lúc nên đi khám.

Bắt đầu từ bác sĩ ở phòng khám quen để loại trừ bệnh thể chất, rồi hỏi khoa tâm lý hoặc khoa tâm thần ở bệnh viện, hoặc chuyên gia tâm lý có chứng chỉ. Với cha mẹ, nếu sau trận ốm họ buồn bã, bỏ ăn, không muốn gặp ai nhiều tuần, hãy nói với bác sĩ điều trị; tuổi già sau biến cố sức khỏe rất cần được để ý cả phần tinh thần.

Nếu chính bạn hay cha mẹ có lúc nói không muốn sống nữa hoặc muốn làm hại bản thân, nói ngay với một người thân tin cậy, đưa đến cơ sở y tế gần nhất, nguy cấp thì gọi 115.

Câu hỏi thường gặp

Có nên bỏ việc ở thành phố về quê chăm cha mẹ không?

Không nên quyết trong vài tuần đầu. Thử trước các phương án: người giúp tại chỗ, anh chị em luân phiên, làm từ xa một phần. Khi tình hình cha mẹ đã rõ hơn, cả nhà cùng tính cả phần tiền lẫn phần sức trước khi một người nghỉ việc.

Anh chị em ở gần trách mình không về, nên nói thế nào?

Ghi nhận công của họ trước, rồi nhận một phần việc cụ thể mình làm được từ xa: tiền người giúp, đặt lịch tái khám, gọi bác sĩ hỏi kết quả. Tránh so ai làm nhiều hơn. Khi căng thẳng, nhờ một người lớn trong họ đứng ra họp.

Thuê người giúp ở quê, cần chú ý điều gì?

Chọn người được người quen giới thiệu, thỏa thuận rõ giờ làm, việc làm, tiền công và ngày nghỉ. Người đầu mối ở quê ghé qua thường xuyên. Những việc như thuốc men, dấu hiệu bất thường thì dặn người giúp báo ngay cho gia đình.

Cha mẹ không chịu lên thành phố ở cùng, phải làm sao?

Tôn trọng mong muốn của cha mẹ nếu điều kiện an toàn cho phép. Có thể thử cho cha mẹ lên ở một thời gian ngắn rồi xem lại. Nhiều người già khỏe lên khi được ở nhà mình, có hàng xóm quen.

Đi về liên tục, thấy mình kiệt sức, nên cắt bớt gì?

Giãn lịch về, chia lượt với anh chị em, và nhận phần việc làm được từ xa. Mỗi chuyến về có danh sách việc rõ ràng. Bỏ bớt những việc không thật cần như họp mặt họ hàng mỗi lần về. Nếu mệt kéo dài, đi khám cho mình.

Tiền chăm cha mẹ chia thế nào cho công bằng?

Cả nhà ngồi lại lập bảng chi phí tháng, mỗi người góp theo khả năng và ghi rõ. Người ở gần đóng góp bằng công sức cũng cần được tính. Không nên vay để gánh phần của mình; nói thật nếu đang khó.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138