VungChai.comVững Chãi
Sau khi mất việc

Bị cho nghỉ việc trong đợt cắt giảm hàng loạt: 72 giờ đầu và tuần thứ nhất

Vừa nhận quyết định cắt giảm cùng nhiều người: việc cần giữ trong 72 giờ đầu, giấy tờ phải xin, cách xếp tuần thứ nhất và lúc nên gặp chuyên gia.

Carrying a small cardboard box, a man in his thirties seen from behind walks out of an office building lobby into soft morning daylight, wide shot

Bị cho nghỉ trong một đợt cắt giảm hàng loạt, 72 giờ đầu bạn chỉ cần giữ ba thứ: giấy tờ của mình, nhịp ăn ngủ, và một người biết chuyện. Tuần thứ nhất dành cho việc xếp lại tiền tối thiểu và dựng một khung ngày, chưa cần tìm việc ngay, càng chưa cần quyết định lớn nào.

Cắt giảm hàng loạt khó theo một kiểu riêng. Quyết định thường đến nhanh, cả phòng cùng nhận một lúc, ai cũng hoang mang và tin đồn chạy nhanh hơn thông báo chính thức. Người trong cuộc vừa sốc vừa bị cuốn vào nhóm chat, so sánh xem ai được bao nhiêu, ai được giữ lại. Phần dưới đi lần lượt: chuyện gì đang diễn ra trong người, việc của 72 giờ đầu, giấy tờ phải xin trước khi rời công ty, khung tuần thứ nhất, cách nói với người nhà, những ngày tệ, và lúc nên tìm chuyên gia.

Vì sao đầu óc trống rỗng dù bạn biết công ty đang khó

Nhiều người đã nghe tin đồn cắt giảm từ vài tháng trước, vậy mà lúc cầm tờ quyết định vẫn thấy chân tay bủn rủn, đầu óc trống trơn, đọc ba lần không nhớ nổi một dòng. Đó là cách cơ thể phản ứng khi gặp một tin xấu đột ngột: nó dồn sức cho việc chống đỡ, phần nghĩ ngợi chậm lại. Biết trước bằng đầu chưa có nghĩa là cơ thể đã sẵn sàng.

Trong vài ngày sau, bạn có thể ngủ chập chờn, ăn không thấy ngon, hay cáu với người nhà, hoặc ngược lại thấy bình thản lạ lùng như chuyện của ai khác. Cả hai đều thường gặp. Có người lại thấy nhẹ nhõm vì không còn phải chờ đợi, rồi tự trách mình sao lại nhẹ nhõm. Cảm giác nào cũng không sai.

Điểm riêng của cắt giảm hàng loạt là bạn không bị chọn ra vì làm kém mà vì một con số trên bảng chi phí. Nghe thì nhẹ hơn, nhưng lại sinh ra câu hỏi day dứt: sao người kia được giữ mà mình thì không. Câu hỏi đó thường không có lời đáp đầy đủ, và tuần đầu không phải lúc đi tìm nó.

72 giờ đầu: giữ nền trước, nghĩ sau

Trong ba ngày đầu, mục tiêu không phải là ổn mà là không làm rơi thứ gì quan trọng. Làm theo thứ tự này, mỗi việc xong thì gạch:

  1. Đọc kỹ quyết định khi đã bình tĩnh hơn, gạch dưới ngày chấm dứt hợp đồng, ngày nhận lương cuối, các khoản công ty ghi sẽ trả. Chỗ nào không hiểu thì ghi câu hỏi ra giấy.
  2. Chụp ảnh và lưu hợp đồng lao động, quyết định nghỉ việc, bảng lương vài tháng gần nhất, tin nhắn hoặc thư thông báo. Lưu vào hai chỗ khác nhau.
  3. Hỏi phòng nhân sự lịch chốt sổ bảo hiểm xã hội và ngày trả giấy tờ. Đây là giấy cần cho hồ sơ trợ cấp thất nghiệp, nên hỏi rõ ngày, ai ký, nhận ở đâu.
  4. Ăn ba bữa dù không thấy đói, kể cả bữa đơn giản. Uống đủ nước. Đi ngủ giờ cũ dù nằm lâu mới ngủ được.
  5. Nói với một người: vợ hoặc chồng, một người bạn, anh chị em. Chỉ cần một người biết để bạn không phải gồng một mình.
  6. Không ký thêm giấy gì khi chưa hiểu, nhất là biên bản thoả thuận có câu “tự nguyện” hay “không khiếu nại”. Mang về đọc, hỏi luật sư hoặc công đoàn nếu thấy lạ.
  7. Tạm rời nhóm chat công ty vài ngày hoặc tắt thông báo. Tin đồn và so sánh lúc này chỉ làm bạn mệt thêm.

Trợ cấp thất nghiệp có thời hạn nộp hồ sơ tính từ ngày chấm dứt hợp đồng, nên trong tuần đầu cần hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc trung tâm dịch vụ việc làm nơi bạn cư trú về giấy tờ và hạn nộp. Phần quyền lợi cụ thể theo luật thì hỏi luật sư lao động, bài này chỉ nhắc để bạn không lỡ hạn.

Tuần thứ nhất và khung 30 ngày bằng việc nhỏ mỗi ngày

Sau 72 giờ, bạn dựng một khung đơn giản. Đây là khung để bám vào, không phải lời hứa rằng tới ngày 30 mọi thứ sẽ xong.

Giai đoạnViệc nhỏ mỗi ngàyDấu hiệu đang đi đúngNếu trượt thì
Ngày 4 đến 7Dậy giờ cũ, đi bộ hai mươi phút, ghi ra giấy ba việc trong ngày (một việc giấy tờ, một việc nhà, một việc cho mình)Ngủ được năm, sáu tiếng; ăn đủ bữaChỉ giữ giờ dậy và một bữa đàng hoàng, còn lại để mai
Tuần 2Lập bảng tiền tối thiểu: khoản phải trả, khoản hoãn được, tiền đang có; nộp hồ sơ trợ cấp nếu đủ giấyBiết mình trụ được khoảng bao lâuNhờ người thân ngồi cùng nửa tiếng để làm bảng
Tuần 3Mỗi sáng hai tiếng ở một chỗ cố định (bàn trong nhà, thư viện) để lo việc tìm hướng; chiều làm việc nhà, vận độngCó giờ “đi làm” riêng dù không có ai chấm côngRút còn một tiếng, không bỏ hẳn
Tuần 4Gọi hoặc nhắn hai người cũ mỗi tuần để hỏi thăm, kể ngắn tình hìnhBớt ngại khi nhắc chuyện mất việcBắt đầu bằng người dễ nói nhất
Ngày 31 đến 90Giữ khung sáng, thêm một việc học hoặc việc tay chân có ích; mỗi cuối tuần nhìn lại bảng tiềnCó tuần ổn xen tuần tệ, nhưng tuần ổn nhiều dầnQuay về khung tuần 1 trong vài ngày rồi đi tiếp

Lý do bắt đầu bằng giờ dậy chứ không phải bằng việc tìm việc: khi mất nhịp ngày, mọi thứ khác trôi theo. Một giờ dậy cố định là cái cọc giữ cả ngày lại.

Chỉnh khung theo hoàn cảnh của bạn

Nếu bạn là trụ cột duy nhất trong nhà: bảng tiền tối thiểu cần làm ngay trong tuần đầu chứ không đợi tuần hai, vì mọi quyết định khác phụ thuộc vào nó. Ưu tiên giữ khoản nhà ở, ăn uống, học phí của con; những khoản như gói cước cao, mua sắm, đám tiệc xa thì hoãn hoặc giảm. Nói chuyện với ngân hàng nếu có khoản trả góp, hỏi về việc giãn lịch, không vay thêm để trả.

Nếu bạn sống một mình ở trọ: nguy cơ lớn nhất là thu mình trong phòng nhiều ngày liền. Đặt cho mình một chỗ ra ngoài mỗi ngày, như thư viện, quán nước quen, công viên, và hẹn gặp một người ít nhất mỗi tuần một lần.

Nếu nhà có con nhỏ: giữ nguyên lịch đưa đón, giờ ăn của con. Trẻ thấy nhịp nhà vẫn chạy sẽ yên tâm hơn mọi lời giải thích. Thời gian ở nhà nhiều hơn có thể dành một phần cho con, nhưng đừng biến nó thành cớ để bỏ giờ tìm hướng mỗi sáng.

Nếu cả hai vợ chồng cùng làm một công ty và cùng bị cắt: chia việc rõ ràng: một người lo giấy tờ, một người lo bảng tiền, rồi đổi phần ở tháng sau. Tránh hai người cùng ngồi lướt tin tuyển dụng đến khuya rồi cùng mất ngủ.

Nói với người nhà và đồng nghiệp cũ

Với vợ hoặc chồng: “Công ty cắt giảm cả bộ phận, anh cũng trong danh sách. Anh đang xem giấy tờ và tiền mình còn trụ được bao lâu. Tối nay mình ngồi với nhau mười lăm phút nhé.” Nói sớm, nói thật, kèm việc đang làm, giúp người kia bớt hoảng hơn là giấu vài tuần rồi lộ.

Với con đang đi học: trẻ nhỏ chỉ cần biết bố mẹ đổi chỗ làm và nhà vẫn ổn; con lớn hơn có thể nghe thật hơn, kèm một việc con góp được như bớt một khoản tiêu vặt, không giao cho con lo chuyện tiền.

Với cha mẹ: nói ngắn và kèm kế hoạch, để cha mẹ không thức đêm lo. Nếu cha mẹ hay gọi hỏi dồn, hẹn một ngày trong tuần sẽ kể tình hình.

Với đồng nghiệp cùng bị cắt: một nhóm nhỏ vài người tin được để chia nhau thông tin giấy tờ thì có ích; nhóm đông chỉ toàn bàn tán thì nên rời.

Với người ở lại: đừng trút giận lên họ. Họ không quyết định danh sách, và vài tháng sau họ có thể là người giới thiệu bạn chỗ làm mới.

Những ngày tệ và vài cái bẫy hay gặp

Sẽ có ngày bạn không làm nổi việc nào trong ba việc đã ghi. Ngày đó chỉ cần dậy, ăn, ra khỏi nhà mười phút. Ngày hôm sau làm lại từ khung tuần một, không phải bù gấp đôi.

Cái bẫy thứ nhất là nộp đơn ồ ạt cho mọi chỗ trong tuần đầu để thấy mình đang làm gì đó. Kết quả thường là hàng loạt lời từ chối khi bạn chưa đủ vững để nghe. Cái bẫy thứ hai là dồn tiền trợ cấp vào một vụ làm ăn hay khoản đầu tư hứa gỡ nhanh. Cái bẫy thứ ba là rượu bia mỗi tối “cho dễ ngủ”, vì nó làm giấc ngủ nát hơn và tiền đi nhanh hơn.

Cũng tránh quyết định lớn như bán xe, chuyển nhà, về quê hẳn trong tháng đầu, trừ khi bảng tiền buộc phải làm. Những quyết định đó cần một cái đầu đã qua cơn sốc đầu tiên.

Khi nào nên gặp chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ

Phản ứng mạnh trong vài tuần đầu là thường gặp. Nhưng nếu thấy những dấu hiệu sau kéo dài hơn hai, ba tuần thì nên tìm người có chuyên môn:

  • Mất ngủ gần như mỗi đêm, hoặc ngủ li bì cả ngày mà vẫn mệt.
  • Bỏ bữa liên tục, sút cân rõ, hoặc ăn vô độ để chịu đựng.
  • Không làm nổi những việc tối thiểu như tắm rửa, trả lời tin nhắn người thân, đi chợ.
  • Uống rượu bia nhiều hơn hẳn, hoặc cần uống mới ngủ được.
  • Đau đầu, đau ngực, đau dạ dày không rõ nguyên nhân kéo dài.

Bạn có thể bắt đầu ở cơ sở y tế gần nhà, khoa tâm lý hoặc khoa tâm thần của bệnh viện, hoặc một chuyên gia tâm lý có chứng chỉ hành nghề. Nếu xuất hiện ý nghĩ làm hại bản thân, hãy nói ngay với một người thân tin cậy, đến cơ sở y tế gần nhất, hoặc gọi 115 nếu nguy cấp.

Câu hỏi thường gặp

Bị cắt giảm có nên đi tìm việc ngay trong tuần đầu không?

Tuần đầu nên dành cho giấy tờ, tiền tối thiểu và nhịp ăn ngủ. Từ tuần thứ hai hoặc ba bắt đầu giờ tìm hướng cố định mỗi sáng thường bền hơn là nộp đơn ồ ạt khi đầu óc còn rối.

Có nên ký biên bản thoả thuận công ty đưa ngay hôm nhận quyết định không?

Không cần ký ngay. Bạn có quyền mang về đọc kỹ. Nếu thấy có câu khó hiểu hoặc câu từ bỏ quyền lợi, hỏi công đoàn hoặc luật sư lao động trước khi ký.

Làm sao biết mình còn trụ được bao lâu?

Lập bảng tiền tối thiểu: cộng tiền đang có và các khoản sắp nhận, trừ khoản thiết yếu mỗi tháng như nhà, ăn, điện nước, học phí. Kết quả cho bạn số tháng trụ được, từ đó biết nhịp tìm việc cần nhanh hay chậm.

Bị cắt giảm mà thấy nhẹ nhõm thì có bất thường không?

Không. Nhiều người nhẹ nhõm vì hết phải chờ đợi trong không khí căng thẳng. Cảm giác này có thể đi cùng lo lắng vài ngày sau, và cả hai đều là phản ứng thường gặp.

Trợ cấp thất nghiệp nộp ở đâu và khi nào?

Nguyên tắc chung là nộp tại trung tâm dịch vụ việc làm trong một thời hạn tính từ ngày chấm dứt hợp đồng. Giấy tờ cụ thể và hạn nộp nên hỏi trực tiếp cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc trung tâm đó ngay tuần đầu.

Có nên giữ liên lạc với công ty cũ không?

Nên giữ quan hệ tử tế với vài đồng nghiệp và quản lý trực tiếp, vì họ có thể giới thiệu việc hoặc xác nhận kinh nghiệm cho bạn. Chỉ nên rời những nhóm chat toàn bàn tán làm bạn mệt thêm.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138