VungChai.comVững Chãi
Kế hoạch 30 và 90 ngày sau biến cố

Vừa gặp biến cố mà vẫn phải đi làm: kế hoạch 30 ngày gói gọn ngoài giờ làm

Không phải ai gặp biến cố cũng được nghỉ. Kế hoạch 30 ngày cho người vẫn phải đi làm: giữ phần tối thiểu ở chỗ làm, việc phục hồi để ngoài giờ, cuối tuần nạp sức.

A woman in her late twenties seen from behind at an office corner by a window, setting a small potted plant and a lunch box on her desk, soft morning daylight, over-the-shoulder shot

Khi vừa gặp biến cố mà vẫn phải đi làm, hãy chia ngày thành hai phần: ở chỗ làm chỉ giữ phần việc tối thiểu không được hỏng, ngoài giờ giữ bốn mốc nhịp ngày và tối đa một việc của biến cố. Cuối tuần dùng để nạp lại sức, không để làm bù. Trong 30 ngày, đi từng tuần một với mức thấp hơn bạn nghĩ mình chịu được.

Nhiều người không có lựa chọn nghỉ: người làm công ăn lương sợ mất việc, người bán hàng không mở quán thì không có tiền, người làm ca không thể bỏ ca. Họ gồng cả ngày ở chỗ làm, tối về lo chuyện của biến cố, đêm không ngủ, và thường sụp vào tuần thứ ba, thứ tư. Bài này đi qua vì sao người vẫn đi làm hay sụp muộn, 72 giờ đầu khi không nghỉ được, cách giữ phần tối thiểu ở chỗ làm, lịch 30 ngày ngoài giờ, câu nói ngắn với sếp, đồng nghiệp, cách dùng cuối tuần, và lúc nào nên gặp chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ.

Vì sao người vẫn đi làm hay sụp muộn

Ở chỗ làm, người ta phải giữ vẻ bình thường: chào hỏi, họp, cười với khách, xử lý việc như mọi ngày. Việc giữ vẻ bình thường ấy tốn sức hơn ta tưởng, vì nó chồng lên phần đầu óc đang bận rộn với biến cố. Tới cuối ngày, người ta đã cạn, nhưng tối lại là lúc phải lo giấy tờ, gọi người nhà, chăm con.

Mấy ngày đầu, căng thẳng giữ cho người ta tỉnh táo, nên vẫn chạy được. Sang tuần thứ hai, thứ ba, cơ thể bắt đầu đòi nợ: ngủ không sâu, dễ sai sót ở chỗ làm, đau đầu, hay cáu. Nhiều người lúc này mới thấy hoảng, vì tưởng mình đã qua được rồi.

Thêm nữa, người vẫn đi làm hiếm khi được người quanh mình nhận ra là đang gặp chuyện. Thấy bạn vẫn đến đúng giờ, vẫn hoàn thành việc, ai cũng nghĩ bạn ổn, nên sự hỏi han, giúp đỡ cũng ít hơn so với người phải nghỉ hẳn. Bạn gánh nhiều hơn mà được đỡ ít hơn.

Đi làm cũng có mặt tốt: có giờ giấc sẵn, có người xung quanh, có việc để đầu óc tạm thoát khỏi vòng nghĩ. Vấn đề không phải đi làm, mà là cố giữ mức làm việc như trước trong khi gánh thêm cả một biến cố. Kế hoạch dưới đây nhằm giữ mặt tốt và bớt gánh phần quá sức.

72 giờ đầu khi không nghỉ được

Nếu có thể xin nghỉ dù một buổi, hãy xin. Nếu không, ba ngày đầu đi theo các bước sau.

  1. Sáng ngày đầu, xem lịch làm việc ba ngày tới và đánh dấu việc nào thật sự không được hỏng: hạn nộp, cuộc hẹn với khách, ca trực. Những việc khác, nếu được, lùi sang tuần sau.
  2. Báo cho một người ở chỗ làm, sếp trực tiếp hoặc một đồng nghiệp tin cậy, một câu ngắn để họ biết vì sao vài hôm tới bạn có thể chậm hơn.
  3. Mang theo đồ ăn dễ ăn, vì người đang căng thẳng hay quên ăn trưa. Ăn theo giờ chứ đừng chờ đói.
  4. Giờ nghỉ trưa, ra ngoài năm mười phút hoặc ngồi yên một góc, không lướt điện thoại xem tin về chuyện của mình.
  5. Tối về chỉ lo một việc gấp nhất của biến cố, còn lại ghi ra giấy để mai.
  6. Đi ngủ trước nửa đêm, điện thoại để ngoài phòng ngủ, dù có ngủ được hay không.

Nếu ba ngày đầu bạn phải làm việc với máy móc, xe cộ, độ cao hay những việc nguy hiểm khi mất tập trung, hãy hỏi chỗ làm được tạm đổi sang việc khác. Đây là chuyện an toàn, không phải xin ưu tiên.

Phần tối thiểu ở chỗ làm

Xác định ba việc không được hỏng mỗi tuần. Không phải mọi việc đều quan trọng như nhau. Hỏi: nếu việc này trễ một tuần thì sao? Việc ảnh hưởng tới khách, tới lương, tới an toàn đứng đầu. Việc báo cáo nội bộ, họp không bắt buộc thường lùi được.

Làm việc khó vào giờ đầu. Sáng là lúc đầu óc tỉnh nhất trong ngày, kể cả khi đang có chuyện. Việc cần tập trung đặt vào đây, chiều làm việc lặp lại, nhẹ đầu.

Ghi lại mọi thứ. Sau biến cố trí nhớ ngắn hạn kém đi. Ghi ngay việc được giao, hẹn, con số vào sổ hoặc điện thoại, đừng tin vào trí nhớ trong giai đoạn này.

Kiểm tra lại trước khi gửi. Sai sót nhỏ dễ xảy ra hơn khi đang căng thẳng. Đọc lại một lần trước khi gửi email, chốt đơn, chuyển tiền. Thêm hai phút đỡ mất cả buổi sửa.

Không nhận thêm việc mới trong tháng này. Câu từ chối ngắn: "Tháng này em xin không nhận thêm dự án mới, em đang có việc gia đình cần lo." Nếu không từ chối được, hỏi lại việc nào được lùi để nhận việc mới.

Lịch 30 ngày ngoài giờ làm

Lịch chỉ gồm phần ngoài giờ, vì giờ làm đã là cái khung sẵn. Mỗi tuần thêm một chút.

Giai đoạnViệc nhỏ mỗi ngày ngoài giờDấu hiệu đang đi đúngNếu trượt thì
Tuần 1Ăn tối, một việc gấp của biến cố, tắm, đi ngủ trước nửa đêmKhông bỏ bữa tối, ngủ được vài tiếng mỗi đêmChỉ giữ ăn tối và giờ ngủ, việc biến cố dời sang cuối tuần
Tuần 2Thêm mười lăm phút ra ngoài sau giờ làm; việc biến cố hai ngày một lầnỞ chỗ làm không có sai sót lớn; tối có lúc ngồi yênHạ việc biến cố xuống hai lần một tuần
Tuần 3Thêm một việc dễ chịu mỗi tối; một cuộc gọi với người đồng hành mỗi tuầnThấy mong tới giờ tan làm, không chỉ thấy sợBỏ việc dễ chịu tối nay, giữ lại tối mai
Tuần 4Giữ nhịp tuần 3; rà lại việc tồn đọng của biến cố và chia sang tháng sauCó một tuần không trượt quá hai ngàyQuay về lịch tuần 2 thêm một tuần
Ngày 30Ngồi mười lăm phút xem tháng qua: ở chỗ làm giữ được gì, ngoài giờ giữ được gìBiết rõ tháng tới có cần xin giảm tải ở chỗ làm hay khôngGhi lại, không chấm điểm mình

Tháng đầu dành cho việc đứng vững chứ không dành cho tiến lên. Nếu tới ngày 30 bạn vẫn giữ được việc ở chỗ làm, ăn ngủ tạm ổn, và việc của biến cố có tiến triển dù chậm, đó là một tháng thành công.

Nói ngắn với sếp và đồng nghiệp

Với sếp trực tiếp. "Em vừa có chuyện gia đình, có thể vài tuần tới em hơi chậm. Em vẫn giữ đúng các hạn quan trọng. Nếu có việc cần ưu tiên khác, anh chị báo em sớm nhé." Nói ít chi tiết, nói rõ cam kết.

Với đồng nghiệp hỏi chuyện. "Nhà mình có chút chuyện, cảm ơn bạn đã hỏi, mình chưa muốn kể nhiều." Không ai bắt buộc bạn phải chia sẻ ở chỗ làm.

Với đồng nghiệp tin cậy. Một người biết chuyện ở chỗ làm rất có ích: họ đỡ khi bạn cần đi sớm, nhắc khi bạn quên. Nhờ cụ thể: "Chiều thứ năm mình phải đi lo giấy tờ, bạn trực giúp mình một tiếng được không?"

Khi cần xin giảm tải lâu hơn. Nếu sau vài tuần thấy không thể giữ mức cũ, đó là lúc chuẩn bị một cuộc trò chuyện riêng với sếp hoặc bộ phận nhân sự về giảm tải, nghỉ phép hay làm từ xa tạm thời. Quyền lợi nghỉ theo luật lao động thì hỏi bộ phận nhân sự hoặc luật sư.

Cuối tuần để nạp lại, không để làm bù

Người vẫn đi làm hay dồn mọi việc của biến cố vào cuối tuần: giấy tờ, gặp người nhà, dọn nhà, đi viện. Thế là thứ hai lại vào làm với sức còn ít hơn thứ sáu. Sau ba bốn tuần như vậy, sức cạn hẳn.

Hãy chia cuối tuần làm đôi: một ngày cho việc của biến cố, tối đa hai việc; một ngày cho nạp lại sức: ngủ đủ, ăn một bữa ngon, ra ngoài lâu hơn, gặp một người mình thấy dễ chịu. Nếu chỉ có một ngày nghỉ, chia đôi ngày đó: buổi sáng lo việc, buổi chiều nghỉ.

Phần nạp lại không cần cầu kỳ. Một người làm ca ở xưởng sau khi vợ nằm viện dài ngày chỉ giữ đúng một thứ cho mình mỗi chủ nhật: sáng đạp xe ra bờ sông, ngồi uống ly cà phê một mình nửa tiếng rồi mới vào viện. Nửa tiếng ấy, anh nói, là thứ giúp anh đi hết hai tháng mà không gục.

Giữ giờ dậy cuối tuần không lệch quá một tiếng so với ngày thường. Ngủ nướng tới trưa nghe hấp dẫn, nhưng làm lệch nhịp, khiến đêm chủ nhật khó ngủ và sáng thứ hai rất nặng.

Khi nào nên gặp chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ

Nếu sau vài tuần bạn vẫn mất ngủ phần lớn các đêm, bỏ bữa liên tục, sai sót ở chỗ làm ngày càng nhiều, không làm nổi những việc tối thiểu ngoài giờ, đau đầu, đau dạ dày, tức ngực kéo dài, hay cần rượu bia mới qua được buổi tối, đó là lúc nên gặp chuyên gia tâm lý có chứng chỉ, hoặc tới khoa tâm lý, tâm thần của bệnh viện, hoặc bác sĩ để kiểm tra sức khoẻ chung.

Nhiều nơi có lịch khám ngoài giờ hành chính hoặc cuối tuần. Nếu cần nghỉ làm để đi khám, đó là lý do chính đáng, không cần ngại. Báo với chỗ làm là đi khám sức khoẻ là đủ, không cần nói rõ khám gì.

Một dấu hiệu riêng của người vẫn đi làm: ở chỗ làm vẫn ổn, nhưng về tới nhà là gục, không nói chuyện được với ai, cuối tuần nằm cả hai ngày. Nếu tình trạng ấy kéo dài vài tuần, đừng coi đó là "mệt bình thường", hãy đi gặp người có chuyên môn.

Nếu xuất hiện ý nghĩ làm hại bản thân hay không muốn sống, hãy nói ngay với người thân tin cậy, đến cơ sở y tế gần nhất, hoặc gọi 115 nếu nguy cấp.

Câu hỏi thường gặp

Có nên kể chuyện biến cố cho cả phòng biết không?

Không cần. Một người phụ trách trực tiếp và một đồng nghiệp tin cậy là đủ. Kể rộng dễ bị hỏi han nhiều, mà mỗi lần kể lại tốn sức.

Đi làm có giúp quên chuyện buồn không?

Đi làm cho đầu óc có việc khác và giữ được giờ giấc, nên có ích. Nhưng dùng công việc để quên, làm tới khuya liên tục, thì thường chỉ dời chuyện sang sau và làm kiệt sức thêm.

Sếp không thông cảm thì làm sao?

Giữ các việc không được hỏng thật chắc, ghi lại những gì đã thống nhất. Nếu áp lực vượt sức, nên trao đổi với bộ phận nhân sự. Quyền lợi theo luật lao động thì hỏi luật sư hoặc cơ quan có thẩm quyền.

Có nên xin nghỉ phép dài thay vì gồng?

Tuỳ biến cố và tình hình. Nếu sau vài tuần không giữ nổi mức tối thiểu ở chỗ làm, nghỉ phép một thời gian có thể giúp nhiều hơn là cố. Cân nhắc cùng người thân và hỏi rõ quyền lợi trước.

Làm ca đêm thì lịch 30 ngày có khác không?

Khác ở giờ, không khác ở cấu trúc. Lấy giờ ngủ dậy sau ca làm mốc, ra ngoài có ánh sáng sau khi dậy, và cố giữ giờ ngủ đều trong cùng loại ca.

Tháng sau có nên nâng việc ở chỗ làm về như cũ?

Nâng dần, mỗi lần một phần. Nếu tháng đầu đã giữ ổn, tháng thứ hai nhận lại một phần việc đã lùi. Theo dõi giấc ngủ và sai sót, có dấu hiệu quá sức thì giữ mức cũ thêm.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138