VungChai.comVững Chãi
Kế hoạch 30 và 90 ngày sau biến cố

Việc tồn đọng sau biến cố: cắt hồ sơ, cuộc gọi khó, dọn đồ thành bậc nhỏ khó từ chối

Hồ sơ chưa nộp, cuộc gọi chưa dám gọi, đồ đạc chưa dám dọn sau biến cố. Cách cắt từng việc thành bậc nhỏ năm phút, gắn vào lịch 30 ngày và nhờ người ngồi cạnh khi cần.

A young woman seen from the side with face turned away sorting folders into a cardboard box on a bright living room floor, soft morning daylight, eye-level medium shot

Việc tồn đọng sau biến cố, như bộ hồ sơ chưa nộp, cuộc gọi cho ngân hàng chưa dám bấm, góc phòng đầy đồ người cũ để lại sau khi chia tay, sẽ nhúc nhích khi được cắt thành bậc nhỏ tới mức khó từ chối: chỉ mất năm phút, rõ ràng bắt đầu từ đâu, và xong là xong. Mỗi ngày leo một bậc, đặt vào một giờ cố định trong lịch 30 ngày.

Người vừa qua biến cố hiếm khi lười. Họ kẹt vì việc vừa to, vừa mờ, vừa chạm vào chỗ đau. Ghi "làm hồ sơ trợ cấp" lên danh sách thì cả tuần không đụng tới, nhưng ghi "tìm sổ bảo hiểm xã hội trong ngăn tủ" thì làm được ngay sau bữa sáng. Bài này giải thích vì sao việc cũ bỗng thành núi, cách cắt bậc theo từng loại việc, bảng mẫu cho bốn việc tồn đọng hay gặp, mẹo gắn bậc vào nhịp ngày, cách nhờ người ngồi cạnh, làm gì khi bậc nhỏ vẫn không làm nổi, và lúc nào nên gặp chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ.

Vì sao việc mười phút trước kia giờ thành núi

Một việc trông có vẻ đơn giản thật ra chứa nhiều quyết định nhỏ: tìm giấy ở đâu, gọi số nào, nói câu gì, mang theo gì, đi lúc mấy giờ. Ngày thường, đầu óc xử lý những quyết định ấy tự động. Sau biến cố, phần đầu óc lo sắp xếp và khởi động việc bị bào mòn bởi căng thẳng, nên mỗi quyết định nhỏ đều cần gắng sức. Nhìn cả việc một lúc, ta thấy một khối mờ mịt và lùi lại.

Thêm vào đó, nhiều việc tồn đọng chạm vào chính biến cố: nộp giấy tờ thôi việc là nhắc mình đã mất việc, gọi cho chủ nợ là đối diện chuyện tiền, dọn tủ đồ của người cũ là mở lại chuyện cũ. Việc càng chạm vào chỗ đau, đầu óc càng tìm lý do để để sau. Đó không phải tính xấu, mà là phản xạ né tránh rất người.

Một người đóng quán phở sau một năm mở kể rằng việc khó nhất không phải trả mặt bằng mà là gọi cho người bạn đã góp vốn. Ghi "gọi cho anh ấy" lên danh sách ba tuần liền, lần nào nhìn tới cũng lướt qua. Chỉ khi cắt thành bậc, viết ra con số cụ thể đã mất, viết ba câu sẽ nói, chọn sáng thứ ba sau khi đưa con đi học, thì cuộc gọi mới diễn ra, và nó ngắn hơn rất nhiều so với điều anh tưởng tượng.

Khi biết hai lý do này, cách gỡ trở nên rõ ràng: làm mờ thành rõ bằng cách viết ra bước đầu tiên thật cụ thể, và làm đau thành chịu được bằng cách cắt việc thành phần thật ngắn, có điểm dừng rõ ràng, có người ở bên nếu cần.

Cắt một việc lớn thành bậc trong năm bước

Lấy một tờ giấy, viết việc lớn ở trên cùng, rồi đi theo các bước sau. Lần đầu mất chừng mười lăm phút, những lần sau nhanh hơn.

  1. Hỏi: việc này xong thì trông như thế nào? Viết ra kết quả nhìn thấy được, ví dụ "hồ sơ đã nộp và có giấy hẹn", chứ không phải "lo xong chuyện bảo hiểm".
  2. Hỏi: việc đầu tiên tay mình phải làm là gì? Không phải "chuẩn bị hồ sơ", mà là "mở ngăn tủ thứ hai tìm sổ bảo hiểm". Nếu câu trả lời vẫn còn mờ, hỏi tiếp cho tới khi ra một động tác cụ thể.
  3. Viết từng bậc tiếp theo theo cùng cách, mỗi bậc không quá năm tới mười phút, mỗi bậc chỉ một nơi, một người, một giấy tờ.
  4. Đánh dấu bậc nào chạm vào chỗ đau nhất. Bậc đó được làm vào giờ bạn khoẻ nhất trong ngày, và nên có người ở cạnh.
  5. Gắn mỗi bậc vào một ngày cụ thể trong tuần, mỗi ngày tối đa hai bậc. Xong bậc nào gạch bậc đó, không làm thêm bậc tiếp theo nếu đang mệt, kể cả khi thấy "cũng còn sức".

Quy tắc dừng lại khi đã xong bậc nghe có vẻ chậm, nhưng nó giữ cho bạn không kiệt sức rồi bỏ cả tuần. Leo đều mỗi ngày một hai bậc thường nhanh hơn leo một mạch rồi nằm ba ngày.

Bốn việc tồn đọng hay gặp, cắt sẵn thành bậc

Các bậc dưới đây là ví dụ. Thủ tục, hạn nộp và giấy tờ cụ thể thì hỏi đúng cơ quan, ngân hàng hay luật sư, vì mỗi nơi, mỗi trường hợp có yêu cầu riêng.

Việc lớnBậc 1 (năm phút)Bậc 2 – 3Bậc cuối và dấu hiệu xong
Hồ sơ trợ cấp thất nghiệpTìm sổ bảo hiểm xã hội và giấy tờ nghỉ việc, để chung một túiHỏi cơ quan bảo hiểm xã hội về giấy cần nộp và hạn; chụp giấy tờ lưu trong điện thoạiMang túi tới nộp, nhận giấy hẹn
Gọi ngân hàng xin giãn khoản trảGhi ra số tiền còn nợ, kỳ trả tới, số tiền mình trả đượcViết sẵn ba câu sẽ nói; chọn giờ gọi buổi sángGọi, ghi lại tên người nghe và điều đã thống nhất
Dọn đồ ở văn phòng hoặc quán cũNhắn hỏi giờ có thể qua lấy đồChuẩn bị hai cái thùng; nhờ một người đi cùngMang đồ về, để nguyên thùng ở góc nhà, chưa cần mở
Dọn đồ của người cũ sau ly hônChọn một ngăn kéo, không phải cả tủChia ba nhóm: trả lại, giữ, cho đi; mỗi lần mười lăm phútĐóng thùng nhóm trả lại, hẹn ngày giao qua người trung gian

Để ý bậc cuối của dòng thứ ba: đem đồ về nhưng chưa mở. Có những việc chỉ cần tới một nửa là đủ cho giai đoạn này. Phần mở thùng, chọn lọc có thể để sang tháng thứ hai.

Gắn bậc nhỏ vào nhịp ngày

Đặt sau một việc đã có sẵn. "Sau khi đưa con đi học, ngồi xuống bàn làm một bậc." Gắn vào một việc vốn diễn ra mỗi ngày giúp bạn không phải nhớ, cũng không phải quyết định lại mỗi sáng.

Chuẩn bị từ tối hôm trước. Đặt sổ bảo hiểm lên bàn, viết sẵn câu sẽ nói trên tờ giấy cạnh điện thoại, để thùng giấy ngay cửa. Sáng hôm sau, bậc đầu tiên đã được làm một nửa.

Đặt giới hạn thời gian thay vì giới hạn kết quả. Với việc nặng về cảm xúc như dọn đồ, nói "làm mười lăm phút rồi dừng" dễ bắt đầu hơn "dọn xong ngăn kéo". Hết giờ là dừng, dù đang dở.

Thưởng bằng việc dễ chịu ngay sau đó. Gọi xong cho ngân hàng thì pha ấm trà, ra ban công ngồi mười phút. Việc dễ chịu đặt ngay sau việc khó giúp lần sau bắt đầu đỡ nặng hơn.

Khác nhau theo hoàn cảnh. Người có con nhỏ chỉ có những khoảng mười lăm phút rời rạc, nên bậc phải ngắn hơn nữa. Người sống một mình dễ trượt giờ, nên gắn bậc với giờ ăn trưa. Người vẫn đi làm thì đặt một bậc vào giờ nghỉ trưa, không mang việc tồn đọng về tối.

Nhờ người ngồi cạnh và câu nhờ cụ thể

Ngồi cạnh không cần làm thay. Nhiều việc khó chỉ cần có người ở bên: ngồi cùng bàn khi bạn gọi điện, đi cùng tới cơ quan, đứng chờ ngoài cửa khi bạn vào nhà cũ lấy đồ. Có người ở cạnh, phản xạ né tránh dịu hẳn.

Câu nhờ rõ ràng. "Thứ năm chín giờ mình gọi ngân hàng, bạn qua ngồi với mình mười lăm phút được không?" Người được nhờ biết đúng việc, đúng giờ, đúng thời lượng, nên dễ nhận lời.

Nhờ qua điện thoại cũng được. Nếu không ai ở gần, gọi video cho một người bạn, để máy đó, bạn làm việc của mình, họ làm việc của họ. Cảm giác có người cùng ngồi đủ để bắt đầu.

Việc chuyên môn thì nhờ đúng người. Giấy tờ nợ, hợp đồng thanh lý, thủ tục ly hôn: hỏi luật sư hoặc cơ quan có thẩm quyền. Người thân ngồi cạnh để giữ tinh thần, không phải để tư vấn pháp lý.

Khi bậc nhỏ vẫn không làm nổi

Có những ngày bậc năm phút vẫn không bắt đầu được. Đầu tiên, cắt nhỏ hơn nữa: không phải "tìm sổ bảo hiểm" mà là "mở ngăn tủ". Không phải "gọi ngân hàng" mà là "lưu số ngân hàng vào danh bạ". Bậc nhỏ tới mức buồn cười vẫn là một bậc.

Nếu đã cắt tới mức đó mà vẫn kẹt nhiều ngày liên tiếp, hãy nhìn lại phần nền: tối qua ngủ được bao lâu, hôm nay đã ăn chưa, đã ra ngoài chưa. Thường thì bậc không nhúc nhích vì nền đang lỏng. Quay về giữ bốn việc nền vài ngày, việc tồn đọng tạm xếp sang bên.

Còn một khả năng nữa: việc ấy không còn phù hợp. Có những việc ta nghĩ phải làm, như trả lời bức thư dài của người cũ hay dọn hết đồ trong một tuần, nhưng thật ra không ai yêu cầu. Hỏi lại câu "không làm thì ai bị gì", nếu câu trả lời là không ai cả, cho nó vào cột bỏ hẳn.

Cuối cùng, đừng đếm những ngày không leo được bậc nào như một vết đen. Ghi một chữ "nghỉ" vào ô ngày đó và để nó yên. Ngày nghỉ có chủ ý khác hẳn ngày bỏ cuộc, và người đọc lại bảng sau này sẽ thấy rõ điều đó.

Khi nào nên gặp chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ

Chần chừ với việc khó sau biến cố là thường gặp. Nhưng nếu nhiều tuần liền bạn không làm nổi cả những việc tối thiểu như ăn, tắm, trả lời tin nhắn quan trọng, giấy tờ quá hạn chồng chất mà vẫn không nhúc nhích, kèm mất ngủ, bỏ ăn, thấy mình vô dụng kéo dài, hay phải uống rượu bia mới làm được việc gì đó, thì nên gặp chuyên gia tâm lý có chứng chỉ, hoặc tới khoa tâm lý, tâm thần của bệnh viện.

Hãy nói thẳng với người khám rằng bạn đang kẹt với việc gì và kẹt bao lâu. Bảng bậc bạn đã viết cũng là thông tin hữu ích.

Nếu có ý nghĩ làm hại bản thân hoặc không muốn sống nữa, hãy nói ngay với người thân bạn tin, đến cơ sở y tế gần nhất, và gọi 115 nếu thấy nguy cấp.

Câu hỏi thường gặp

Cắt việc nhỏ như vậy có làm mọi thứ kéo dài quá không?

Thường là ngược lại. Việc để nguyên khối hay nằm yên cả tháng. Cắt nhỏ và làm mỗi ngày một hai bậc thì một việc lớn thường xong trong một hai tuần.

Có việc sắp tới hạn mà mình vẫn đang kẹt thì sao?

Ưu tiên bậc nào giúp giữ được quyền lợi, thường là gọi điện báo trước hoặc nộp phần giấy tờ tối thiểu. Nhờ người đi cùng ngay, và nếu là việc pháp lý thì hỏi luật sư càng sớm càng tốt.

Ngại gọi điện cho chủ nợ quá thì có thể nhắn tin thay không?

Được, với nhiều chủ nợ tin nhắn rõ ràng còn tốt hơn vì có ghi lại. Viết sẵn: số tiền, kỳ trả, số tiền mình trả được và đề nghị giãn. Gửi vào giờ hành chính.

Dọn đồ của người cũ có nên làm ngay cho nhanh quên không?

Không cần vội. Việc dọn đồ chạm vào cảm xúc mạnh, làm từng ngăn mười lăm phút, có người cạnh bên thì đỡ hơn. Đồ cần trả lại thì hẹn giao qua người trung gian nếu gặp mặt còn khó.

Có nên làm tất cả bậc trong một ngày khi thấy khoẻ?

Tốt nhất là dừng ở hai bậc dù còn sức. Ngày khoẻ hôm nay rất dễ kéo theo ngày kiệt sức hôm sau. Nhịp đều giúp bạn đi xa hơn.

Việc tồn đọng có cần ghi vào lịch 30 ngày không?

Nên, mỗi bậc là "một việc có ích" của ngày đó. Như vậy việc tồn đọng không còn là gánh lơ lửng, mà là phần của nhịp ngày bạn đang dựng lại.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138