VungChai.comVững Chãi
Kế hoạch 30 và 90 ngày sau biến cố

Trượt kế hoạch sau biến cố: bỏ dở ba ngày, một tuần hay cả tháng thì làm lại từ đâu

Trượt kế hoạch là phần bình thường của phục hồi. Cách làm lại khi bỏ dở ba ngày, một tuần hay cả tháng, bản tối thiểu cho ngày tệ và những bẫy hay gặp khi trượt.

A woman in her forties seen from behind tying her shoelaces on the doorstep of a small house in a quiet lane, soft overcast morning light, low angle

Trượt kế hoạch sau biến cố là chuyện gần như chắc xảy ra, và nó không xoá công sức đã làm. Bỏ dở ba ngày thì quay lại từ giờ dậy; bỏ dở một tuần thì quay về lịch của tuần đầu; bỏ dở cả tháng thì quay về bốn việc giữ nền rồi dựng lại từ từ. Không làm bù, không phạt mình, không đổi cả kế hoạch.

Phần lớn người bỏ hẳn kế hoạch phục hồi không phải vì kế hoạch dở, mà vì sau một lần trượt họ thấy xấu hổ, thấy "mình không làm nổi", rồi không dám mở sổ ra nữa. Bài này giải thích vì sao trượt hay xảy ra ở tuần thứ hai, thứ ba, ba kiểu trượt và điểm quay lại cho từng kiểu, bản kế hoạch tối thiểu cho ngày tệ, những bẫy hay gặp, cách nói với người đồng hành khi trượt, và lúc nào trượt là tín hiệu nên gặp chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ.

Vì sao hay trượt vào tuần thứ hai, thứ ba

Tuần đầu sau biến cố, người ta thường có một luồng sức bật: muốn làm gì đó, muốn chứng tỏ mình ổn, có người quanh mình hỏi han nhiều. Sang tuần thứ hai, thứ ba, luồng sức ấy tắt dần, người hỏi han bớt đi, còn việc thì vẫn còn đó. Mệt mỏi dồn lại từ những ngày đầu bắt đầu lộ ra. Đây là thời điểm dễ trượt nhất, và biết trước điều đó giúp bạn không ngạc nhiên.

Lý do thứ hai là kế hoạch lập trong lúc hăng thường quá tay. Tuần đầu cố được, tuần sau cơ thể đòi lại. Lý do thứ ba là những cú va bất ngờ: một tờ giấy bị trả lại, một cuộc gọi khó chịu, một ngày kỷ niệm. Chỉ một cú va đủ làm lệch nhịp hai ba ngày.

Còn một lý do ít ai để ý: khi đã khá lên một chút, người ta bớt cảnh giác. Ngủ ngon được vài đêm, ta thức khuya xem phim; ăn đủ được một tuần, ta bỏ bữa sáng vì vội. Những nới lỏng nhỏ ấy cộng lại, và đến một ngày mệt tự nhiên, nền đã không còn đủ chắc để đỡ.

Không lý do nào trong số đó nói rằng bạn yếu. Chúng nói rằng kế hoạch cần có sẵn chỗ để trượt và chỗ để quay lại, giống như con đường dốc cần có chỗ nghỉ chân.

Ba kiểu trượt và điểm quay lại

Xác định mình đang ở kiểu nào trước, rồi quay lại đúng điểm. Quay lại quá cao dễ trượt tiếp, quay lại quá thấp dễ thấy chán.

Kiểu trượtQuay lại từ đâuViệc nhỏ ngày đầu quay lạiDấu hiệu đã vững lại
Bỏ dở một tới ba ngàyGiờ dậy của ngày maiDậy đúng giờ, ra ngoài mười lăm phút, mở bảng tuần xem việc tiếp theoHai ngày liền giữ được giờ dậy và ra ngoài
Bỏ dở một tới hai tuầnLịch của tuần đầu tiên: chỉ giờ dậy và ra ngoàiGiữ hai mốc, thêm ăn đủ ba bữa, chưa đụng việc tồn đọngMột tuần giữ hai mốc đa số ngày
Bỏ dở cả tháng hoặc hơnBốn việc giữ nền: ăn, ngủ, một người biết chuyện, việc gấpBáo cho một người biết mình đang làm lại, ăn một bữa đàng hoàng, đi ngủ trước nửa đêmBa bốn ngày giữ được nền, đủ sức nghĩ tới bảng tuần
Trượt lặp đi lặp lại ở cùng một chỗMốc ngay dưới chỗ hay trượtHạ mốc đó xuống một nửa hoặc đổi giờ làmMốc mới giữ được hai tuần

Để ý dòng cuối: nếu cứ tới việc có ích buổi chiều là trượt, có khi vấn đề không nằm ở bạn mà ở giờ giấc. Đổi sang buổi sáng, hoặc gắn vào một việc có sẵn, thường giải quyết được.

Khi quay lại, đừng xé bỏ bảng tuần hay cuốn sổ cũ. Viết một dòng "quay lại từ ngày…" ngay dưới dòng cuối cùng đã ghi. Những gì làm được trước cú trượt vẫn là của bạn, và nhìn thấy chúng giúp ngày đầu quay lại nhẹ hơn.

Bản kế hoạch tối thiểu cho ngày tệ

Viết sẵn từ lúc đang khoẻ. Ngày tệ không phải lúc nghĩ xem nên làm gì. Hãy viết trước, lúc bạn đang ổn, một bản ba dòng dán ở chỗ dễ thấy, ví dụ mặt trong cửa tủ quần áo.

Dòng một: giữ cơ thể. Uống nước, ăn một món dễ, tắm. Dù ngày tệ tới đâu, ba việc này giúp sáng mai dễ hơn.

Dòng hai: một lần ánh sáng. Đứng ngoài cửa, ra ban công, hay đi tới đầu ngõ năm phút. Không cần đi bộ đường dài, chỉ cần ra khỏi phòng.

Dòng ba: một người. Nhắn cho người đồng hành một câu: "Hôm nay mình tệ, chỉ báo để bạn biết." Họ không cần làm gì, chỉ cần biết.

Điều chỉnh theo hoàn cảnh. Có con nhỏ thì dòng một gồm cả bữa ăn của con, nấu một món chung cho cả hai là đủ. Vẫn phải đi làm thì ngày tệ chỉ làm phần việc bắt buộc ở chỗ làm, về nhà giữ ba dòng, không mang thêm việc về. Sống một mình thì dòng ba càng quan trọng, đừng bỏ qua dù thấy ngại.

Mọi thứ còn lại được phép bỏ. Bảng tuần, việc tồn đọng, ghi chú cuối ngày đều tạm gác. Một ngày chỉ làm đủ ba dòng tối thiểu là một ngày không trượt, mà là một ngày giữ nền.

Những bẫy hay gặp sau khi trượt

Cách phản ứng với cú trượt quyết định nó kéo dài hai ngày hay hai tháng. Đây là những phản ứng làm cú trượt dài thêm.

  • Làm bù gấp đôi: bỏ ba ngày thì hôm sau dồn việc của ba ngày. Ngày đó thường kết thúc bằng kiệt sức và thêm ba ngày trượt mới.
  • Chờ đầu tuần, đầu tháng mới bắt đầu lại: nghe có vẻ gọn gàng, nhưng khoảng chờ thường kéo dài hơn dự định. Ngày mai là đủ tốt để quay lại.
  • Rượu bia để qua ngày tệ: giúp quên được vài tiếng, nhưng làm giấc ngủ vụn và kéo tâm trạng hôm sau xuống, khiến cú trượt dài thêm.
  • Cày việc cho quên: bỏ hết nhịp nghỉ, làm từ sáng tới khuya. Trông như năng suất, nhưng thực chất là một kiểu trượt khác.
  • Thu mình hẳn: không trả lời ai, không ra khỏi phòng. Vài giờ ở một mình là bình thường; vài ngày liền thì cần có người kéo ra.
  • Ra quyết định lớn trong cú trượt: nghỉ ngang chỗ làm mới, bán đồ, cắt đứt quan hệ, vay tiền làm ăn lại cho nhanh. Đặc biệt không vay khi đang chao đảo. Chờ ít nhất tới khi đã vững lại theo bảng ở trên.

Nói với người đồng hành khi trượt

Nói sớm, nói ngắn. "Mấy hôm nay mình bỏ hết rồi, mai mình bắt đầu lại từ giờ dậy." Càng để lâu, càng ngại nói, càng khó quay lại.

Nhờ một việc cụ thể cho ngày quay lại. "Sáng mai bảy giờ bạn nhắn mình một câu được không?", "Chiều mai đi bộ với mình mười lăm phút nhé." Một việc nhỏ có người cùng làm là điểm tựa tốt nhất cho ngày đầu quay lại.

Khi người nhà phản ứng bằng lời trách. "Con biết mấy hôm nay con trượt. Con đang làm lại từng chút. Mẹ đừng nhắc nhiều, chỉ cần hỏi con đã ăn chưa là được." Đặt cho họ một vai cụ thể giúp họ bớt lo theo cách làm mình nặng thêm.

Khi không có ai để nói. Ghi vào sổ một dòng: "Trượt từ ngày… đến ngày…, quay lại từ…". Viết ra cũng là một cách thừa nhận và đặt lại điểm bắt đầu, thay vì để cú trượt lửng lơ.

Một lần quay lại sau hai tuần bỏ dở

Một người mẹ đơn thân sau ly hôn đã giữ được nhịp ba tuần: dậy sáu giờ rưỡi, đưa con đi học rồi đi bộ, mỗi ngày làm một bậc giấy tờ. Rồi con ốm một tuần, chị thức trắng nhiều đêm, tuần tiếp theo kiệt sức, không mở bảng tuần lần nào. Đến cuối tuần thứ hai, chị thấy như quay lại vạch xuất phát và định bỏ hẳn.

Chị chọn điểm quay lại theo bảng: lịch tuần đầu tiên. Ngày thứ nhất chỉ dậy đúng giờ và ra ngoài lúc đưa con đi học. Ngày thứ hai thêm ăn sáng ngồi xuống chứ không ăn vội. Ngày thứ tư chị nhắn cho người bạn đồng hành: "Mình làm lại được bốn hôm rồi." Đến cuối tuần, chị mở lại danh sách việc tồn đọng và chọn một bậc nhỏ nhất.

Điều chị rút ra sau lần ấy không phải là "phải cố hơn", mà là thêm một dòng vào bản kế hoạch tối thiểu: khi con ốm, chỉ giữ giờ dậy và một bữa ăn tử tế cho mình, mọi thứ khác gác lại. Lần sau con ốm, chị không còn trượt hai tuần nữa, chỉ ba ngày.

Khi nào nên gặp chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ

Trượt một vài lần trong ba tháng là bình thường. Nhưng nên gặp chuyên gia tâm lý có chứng chỉ, hoặc khoa tâm lý, tâm thần của bệnh viện, khi: cú trượt kéo dài nhiều tuần mà không quay lại được cả bốn việc giữ nền, mất ngủ hoặc ngủ li bì kéo dài, bỏ ăn, không làm nổi những việc tối thiểu như tắm, ăn, đưa con đi học, hoặc thấy mình cần rượu bia mỗi ngày để chịu đựng.

Đau đầu, đau ngực, đau dạ dày kéo dài không rõ lý do cũng là lúc nên đi khám, để bác sĩ kiểm tra phần cơ thể. Kể cho người khám nghe bạn đã trượt mấy lần, mỗi lần bao lâu, thường vì chuyện gì. Thông tin đó giúp họ hiểu bạn nhanh hơn.

Nếu trong cú trượt có lúc bạn nghĩ tới chuyện làm hại bản thân hoặc không muốn sống nữa, hãy nói ngay với người thân tin cậy, đến cơ sở y tế gần nhất, và gọi 115 nếu nguy cấp.

Câu hỏi thường gặp

Trượt nhiều lần có nghĩa là kế hoạch không hợp với mình?

Chưa chắc. Thường là kế hoạch đang hơi cao so với sức hiện tại. Hạ mốc xuống một bậc và giữ hai tuần trước khi kết luận. Nếu hạ rồi vẫn trượt liên tục, nên có người chuyên môn cùng xem.

Có nên đặt hình phạt cho mình khi trượt không?

Không nên. Phạt mình làm tăng cảm giác xấu hổ, mà xấu hổ là lý do chính khiến người ta không dám quay lại. Ghi nhận cú trượt và chọn điểm quay lại là đủ.

Quay lại sau một tháng bỏ dở mà thấy mọi thứ khó như ngày đầu thì sao?

Cảm giác khó như ngày đầu là bình thường, nhưng thường lần này bạn dựng lại nhanh hơn, vì đã biết cách làm và biết mốc nào hợp với mình. Cứ quay về bốn việc nền và đi lại từng tuần.

Làm sao biết đang trượt hay chỉ là đang nghỉ có chủ ý?

Nghỉ có chủ ý là đã quyết từ trước, có ngày bắt đầu và ngày kết thúc, vẫn giữ giờ dậy. Trượt là không định trước và không biết khi nào dừng. Nghỉ có chủ ý là phần tốt của kế hoạch.

Người đồng hành bận, không trả lời khi mình trượt thì sao?

Có sẵn hai người thay vì một. Nếu cả hai cùng bận, ghi vào sổ và làm bản tối thiểu ba dòng. Nếu tình hình nặng hơn, đi tới cơ sở y tế gần nhất thay vì chờ người trả lời.

Ngày kỷ niệm biến cố có nên chủ động hạ kế hoạch không?

Nên. Những ngày như ngày nhận tin, ngày đóng cửa quán, ngày ký giấy dễ kéo cảm xúc lên. Biết trước thì đặt sẵn bản tối thiểu cho ngày đó và hẹn một người ở cạnh.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138