VungChai.comVững Chãi
Kế hoạch 30 và 90 ngày sau biến cố

Tuần đầu sau biến cố: chia việc phải làm, hoãn được, bỏ hẳn trên một trang giấy

Tuần đầu sau biến cố việc gì cũng thấy gấp. Cách đổ hết việc ra một trang giấy, chia ba cột phải làm, hoãn được, bỏ hẳn, kèm câu nhắn xin hoãn và cách rà lại cuối tuần.

Over-the-shoulder view of a man in his late twenties at a low wooden table by an open window, pen resting above a notebook, a cup of tea nearby, soft overcast light

Tuần đầu sau biến cố, cách nhẹ nhất là đổ hết mọi việc trong đầu ra một trang giấy rồi chia ba cột: việc phải làm trong tuần, việc hoãn được tới sau, và việc bỏ hẳn. Mỗi ngày chỉ lấy một tới hai việc ở cột đầu. Phần còn lại nằm yên trên giấy, không cần nằm trong đầu.

Sau ba ngày đầu giữ nền, người ta thường bị cuốn vào một danh sách vô tận: giấy tờ, tiền, người cần báo, đồ cần dọn, câu hỏi chưa có lời đáp. Cái gì cũng có vẻ gấp như nhau nên chẳng làm được cái nào. Bài này chỉ cách tách việc theo đúng biến cố của bạn, cách xin hoãn mà không áy náy, cách bỏ việc mà không thấy mình vô trách nhiệm, cách rà lại vào ngày thứ bảy, và lúc nào nên gặp chuyên gia.

Vì sao tuần đầu việc gì cũng thấy gấp

Sau biến cố, đầu óc vẫn ở chế độ dè chừng, nên mọi thứ chưa xong đều bị đánh dấu là nguy hiểm. Hoá đơn tiền điện chưa đóng nặng ngang hồ sơ bảo hiểm, tin nhắn chưa trả lời nặng ngang chuyện tiền học của con. Khi mọi việc cùng kêu, ta có xu hướng nhảy từ việc này sang việc khác, mỗi việc làm một ít rồi bỏ, cuối ngày mệt rã mà không có gì xong.

Thêm nữa, sau cú sốc trí nhớ ngắn hạn kém đi. Bạn vừa nghĩ tới việc phải gọi cho chủ nhà, quay đi rót cốc nước là quên. Đầu óc bù lại bằng cách nhắc đi nhắc lại liên tục, nên càng mệt.

Một trang giấy giải quyết được cả hai chuyện: việc đã ghi ra thì đầu óc thôi phải canh giữ, và khi nhìn ba cột cạnh nhau, ta thấy rõ thật ra chỉ vài việc là gấp. Điện thoại cũng dùng được, nhưng giấy có ưu điểm là không kéo bạn sang mạng xã hội giữa chừng.

Đổ hết ra giấy trong hai mươi phút

Chọn lúc trong ngày bạn đỡ mệt nhất, thường là buổi sáng sau khi đã ăn. Ngồi cùng người biết chuyện nếu được.

  1. Viết mọi việc nảy ra trong đầu, không sắp xếp, không đánh giá: to nhỏ, gấp hay không, cả những việc nghe có vẻ vớ vẩn như "trả lại cái hộp cơm cho chị hàng xóm".
  2. Với mỗi việc, hỏi đúng một câu: nếu cả tuần này không làm, chuyện gì xấu xảy ra và xảy ra với ai? Ghi câu trả lời ngắn bên cạnh.
  3. Việc nào bỏ qua sẽ làm mất quyền lợi, mất tiền khó lấy lại, hay ảnh hưởng tới con cái, người nhà đang ốm thì vào cột "phải làm".
  4. Việc nào bỏ qua chỉ làm chậm lại, ai đó phải đợi thêm, hoặc mình thấy ngại thì vào cột "hoãn được", kèm một ngày cụ thể sẽ xem lại.
  5. Việc nào bỏ qua mà không ai bị gì, chỉ là thói quen hay muốn cho người khác hài lòng thì vào cột "bỏ hẳn".
  6. Đếm cột "phải làm". Nếu nhiều hơn bảy việc, xem lại từng việc, thường có vài việc thật ra hoãn được thêm một tuần.

Đừng lo nếu danh sách đầu tiên rất dài và lộn xộn. Hai mươi phút là đủ, hết giờ thì dừng, chỗ còn thiếu ngày mai thêm vào.

Ba cột ví dụ theo từng loại biến cố

Ví dụ dưới đây để bạn hình dung, không phải danh sách bắt buộc. Thời hạn giấy tờ thật sự thì hỏi cơ quan liên quan, vì mỗi trường hợp khác nhau.

Biến cốPhải làm trong tuầnHoãn được tới sauBỏ hẳn
Mất việcNhận lại giấy tờ, xác nhận lương và tiền còn lại, hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội về trợ cấp thất nghiệp và thời hạn nộp hồ sơViết lại hồ sơ xin việc, báo cho họ hàng, dọn bàn làm việc ở nhàTrả lời từng tin nhắn hỏi thăm, giải thích với người không thân
Đóng cửa quánBáo nhân viên và thanh toán đủ công, báo chủ nhà, huỷ hàng đặt, liệt kê các khoản nợBán thanh lý đồ đạc, gặp từng người góp vốn để nói kỹĐăng giải thích dài trên trang của quán
Người nhà nằm viện dài ngàyChia ca trực với người nhà, giấy tờ bảo hiểm y tế, báo chỗ làm, lo người đón conSửa nhà cho người bệnh về, tìm hiểu kỹ các phương án lâu dàiTiếp khách đến thăm vào mọi giờ
Ly hônThống nhất ai đón con tuần này, chỗ ở tạm, giữ giấy tờ tuỳ thânChia tài sản, thủ tục, hỏi luật sư cho kỹTranh cãi lại chuyện cũ qua tin nhắn

Để ý cột "bỏ hẳn": phần lớn là việc làm cho người khác yên tâm hoặc giữ hình ảnh. Bỏ đi không phải vô tâm, mà là dồn sức cho việc thật sự cần bạn.

Xin hoãn thế nào cho người khác đỡ khó chịu

Nói ngắn, có ngày cụ thể. Người nhận dễ chấp nhận chuyện chờ khi biết chờ tới khi nào. "Nhà em có chuyện đột xuất, em xin gửi lại bản này vào thứ hai tuần sau ạ."

Không cần kể chi tiết. Đồng nghiệp, đối tác, chủ nhà không cần biết toàn bộ câu chuyện. "Em đang lo việc gia đình gấp" là đủ để người ta hiểu.

Với chủ nợ hoặc ngân hàng, gọi trước khi tới hạn. Câu nói chỉ cần rõ: "Em vừa mất việc, em muốn hỏi phương án giãn kỳ trả trong hai tháng." Nói trước hạn thường được lắng nghe hơn là im lặng rồi trễ.

Với họ hàng hay hỏi chuyện. "Con đang sắp xếp lại, tuần sau con gọi kể cô nghe nhé." Hẹn và giữ lời là đủ, không cần giải thích hôm nay.

Ghi lại ai đã đồng ý hoãn tới ngày nào. Viết ngay cạnh việc trong cột "hoãn được". Tới ngày đó, việc tự quay về cột "phải làm", bạn không phải nhớ.

Bỏ hẳn một việc mà không thấy mình vô trách nhiệm

Nhiều người có thể hoãn, nhưng rất khó bỏ. Bỏ một việc nghe như thừa nhận mình kém, nhất là với người quen lo cho mọi người. Nhưng trong tuần đầu sau biến cố, sức lực có hạn như tiền trong túi: tiêu vào chỗ này thì chỗ khác thiếu. Mỗi việc trong cột "bỏ hẳn" là một khoản bạn giữ lại cho con, cho giấc ngủ, cho giấy tờ quan trọng.

Một cách nhẹ hơn là đổi tên cột thành "không làm trong tháng này". Ví dụ: không nhận làm thêm cho người quen, không đi đám tiệc xa, không trả lời nhóm trò chuyện lớn, không dọn tủ đồ cũ. Sau một tháng xem lại, phần lớn những việc đó bạn sẽ thấy không cần quay lại.

Một người vừa đóng quán từng giữ trong đầu cả chục việc "phải làm cho đàng hoàng": gửi lời cảm ơn riêng cho từng khách quen, in thư báo dán cửa, sơn lại tường trước khi trả mặt bằng. Khi viết ra và hỏi câu "không làm thì ai bị gì", chỉ còn việc trả mặt bằng đúng hẹn là thật sự cần. Việc sơn tường hỏi lại chủ nhà thì họ không yêu cầu, lời cảm ơn gói vào một tin chung là đủ. Ba ngày được trả lại cho việc thanh toán công cho nhân viên và ngủ.

Nếu ai đó phàn nàn, câu trả lời giữ được ranh giới mà không gay gắt: "Dạo này nhà em có chuyện, em xin phép vắng một thời gian." Không cần xin lỗi nhiều lần.

Ngày thứ bảy: rà lại trang giấy

Cuối tuần đầu, dành mười lăm phút nhìn lại. Gạch những việc đã xong, kể cả việc nhỏ. Việc trong cột "hoãn được" tới hạn thì chuyển lên cột đầu. Việc nào vẫn đang gây lo, hỏi lại câu hỏi cũ: không làm thì ai bị gì. Có khi câu trả lời đã đổi.

Đếm số việc đã xong không phải để chấm điểm, mà để thấy bằng mắt rằng tuần qua bạn không đứng yên. Sau biến cố, cảm giác "chẳng làm được gì" rất hay gặp, trong khi trang giấy cho thấy điều ngược lại.

Nếu tuần đầu bạn chỉ xong hai ba việc thay vì bảy, đó vẫn là một tuần có kết quả. Điều cần xem là việc nào bị kẹt và kẹt ở bước nào: không biết số điện thoại cơ quan, ngại gặp người, thiếu một tờ giấy, hay đơn giản là chưa có sức. Mỗi kiểu kẹt có cách gỡ riêng, nhờ người đi cùng, tìm giấy tờ trước một hôm, hay hạ việc xuống một bậc nhỏ hơn. Ghi chú ngắn bên cạnh việc bị kẹt để tuần sau biết bắt đầu từ đâu.

Từ tuần thứ hai, trang giấy này trở thành nền cho kế hoạch 30 ngày: việc giấy tờ, tiền bạc rải ra mỗi ngày một ít, xen với những mốc giữ nhịp ngày như giờ dậy, một việc có ích, một việc dễ chịu, một lần ra ngoài.

Khi nào nên gặp chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ

Tuần đầu thấy nặng nề, khó tập trung là chuyện thường. Nên tìm người có chuyên môn khi bạn nhận ra: ngủ rất ít nhiều đêm liền, bỏ bữa liên tục, ngồi trước trang giấy mà không làm nổi việc nhỏ nhất trong nhiều ngày, đau đầu, đau bụng, tức ngực không rõ lý do, hay phải uống rượu bia mới qua được buổi tối.

Một dấu hiệu khác hay bị bỏ qua: bạn làm việc không ngừng, cột phải làm hết rồi lại tự đẻ thêm việc, không cho mình ngồi yên được năm phút. Bận rộn liên tục cho khỏi nghĩ có thể giúp qua được vài ngày, nhưng nếu kéo sang tuần thứ ba thứ tư mà không dừng được, nên có người chuyên môn cùng nhìn lại.

Nếu các dấu hiệu đó kéo dài quá vài tuần, đặt lịch với khoa tâm lý hoặc tâm thần của bệnh viện, hoặc chuyên gia tâm lý có chứng chỉ. Mang theo trang giấy này cũng được, nó giúp người khám thấy bạn đang gánh những gì.

Nếu xuất hiện ý nghĩ làm hại bản thân hay không muốn sống, hãy nói ngay với người thân tin cậy, đến cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi 115 nếu nguy cấp.

Câu hỏi thường gặp

Viết ra giấy rồi càng thấy nhiều việc hơn, có nên dừng không?

Lúc đầu nhìn danh sách dài thấy hoảng là bình thường. Nhưng việc trên giấy luôn ít hơn việc trong đầu, vì đầu óc nhắc lại cùng một việc nhiều lần. Sau khi chia ba cột, cột phải làm thường ngắn hơn nhiều.

Mỗi ngày nên làm bao nhiêu việc trong cột phải làm?

Tuần đầu chỉ một tới hai việc mỗi ngày, cộng với ăn, ngủ, ra ngoài. Làm được hơn thì tốt, nhưng đặt mục tiêu thấp giúp bạn không thấy thất bại vào cuối ngày.

Nếu việc phải làm quá sức một mình thì sao?

Ghi tên người có thể nhờ cạnh việc đó và nhờ cụ thể: đi cùng tới cơ quan, ngồi cạnh khi gọi điện, đọc giúp một tờ hợp đồng. Việc pháp lý, nợ nần nên hỏi luật sư hoặc cơ quan có thẩm quyền.

Có nên nhờ người nhà lập danh sách giúp không?

Nhờ ngồi cạnh và hỏi gợi ý thì tốt. Nhưng bạn nên là người quyết việc nào vào cột nào, vì người khác hay xếp theo nỗi lo của họ chứ không theo sức của bạn.

Việc trong cột hoãn được cứ bị hoãn mãi thì làm sao?

Cắt nó thành phần nhỏ nhất, ví dụ thay vì "dọn đồ ở văn phòng cũ" thì "nhắn hỏi giờ qua lấy đồ". Nếu sau một tháng vẫn không đụng tới, có khi nó thuộc cột bỏ hẳn.

Dùng ứng dụng ghi chú trên điện thoại thay giấy được không?

Được, miễn là bạn mở ra mà không bị cuốn sang việc khác. Nhiều người thấy giấy dễ gạch, dễ nhìn cả ba cột cùng lúc và ít làm phân tâm hơn trong tuần đầu.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138