VungChai.comVững Chãi
Sau khi mất việc

Thất nghiệp kéo dài quá ba tháng: tháng thứ tư trở đi làm gì để không buông

Đã qua ba tháng vẫn chưa có việc: vì sao giai đoạn này dễ buông nhất, xem lại tiền và nhịp ngày, đổi cách tìm, giữ người đỡ và kế hoạch cho ba tháng tiếp theo.

Beside a small lake in a quiet park, a woman in her thirties seen from behind stretches her arms in early morning mist, soft daylight, low angle wide shot

Thất nghiệp đã quá ba tháng thì đây là lúc xem lại ba thứ: tiền còn trụ được bao lâu, nhịp ngày còn giữ được không, và cách tìm việc có cần đổi không. Tháng thứ tư không phải lúc cố gồng hơn, mà là lúc chỉnh lại kế hoạch cho một chặng dài hơn dự tính.

Ba tháng đầu, phần lớn người còn sức và còn hy vọng. Qua mốc đó, tiền bắt đầu mỏng, những lời từ chối chồng lên nhau, người quen hỏi thăm thưa dần, và nhiều người âm thầm thôi cố. Bài đi qua: vì sao giai đoạn này dễ buông, kiểm tra lại nền, đổi cách làm thay vì làm nhiều hơn, khoảng trống thời gian trên hồ sơ, kế hoạch ba tháng tiếp theo, nói với người nhà khi chặng đường dài ra, ngày tệ và lúc nên tìm chuyên gia.

Vì sao tháng thứ tư là lúc dễ buông nhất

Những tuần đầu, mất việc là một sự kiện; mọi người quan tâm, bạn có năng lượng của cú sốc đẩy đi. Sang tháng thứ tư, nó thành một tình trạng kéo dài. Không còn ai hỏi thăm dồn dập, chính bạn cũng thấy ngại nhắc tới. Năng lượng ban đầu cạn, mà chưa có gì mới thay vào.

Mỗi lần gửi hồ sơ không có hồi âm, mỗi buổi gặp không đi tới đâu, là một vết xước nhỏ. Từng cái thì nhỏ, cộng lại sau ba tháng thì nặng. Nhiều người bắt đầu gửi ít đi, rồi thôi gửi, rồi thấy có lỗi vì đã thôi. Đây là phản ứng thường gặp khi nỗ lực lâu không thấy kết quả, chứ không phải bạn lười.

Cũng ở giai đoạn này, nhịp ngày hay đổ: giờ dậy trôi dần, giờ vào việc buổi sáng ngắn lại, tối thức khuya hơn. Thường thì chính bạn không nhận ra, người nhà mới là người thấy trước.

Một người từng thất nghiệp gần sáu tháng kể rằng tháng thứ tư anh vẫn ngồi vào bàn mỗi sáng, nhưng chỉ để mở rồi đóng các trang tuyển dụng, không gửi gì. Ngồi thì vẫn ngồi, nhưng việc thật thì đã dừng. Nhận ra khoảng cách đó là bước đầu để sửa.

Kiểm tra lại nền trong một tuần

Trước khi chỉnh cách tìm việc, dành một tuần để kiểm lại những thứ giữ bạn đứng được:

  1. Làm lại bảng tiền với số thật của hôm nay: tiền còn lại, khoản thiết yếu, khoản đã hoãn sắp đến hạn. Tính lại số tháng còn trụ được.
  2. Hỏi lại tình trạng trợ cấp thất nghiệp nếu đang hưởng: còn mấy tháng, cần làm gì mỗi tháng để không bị dừng. Câu hỏi cụ thể nên hỏi trung tâm dịch vụ việc làm.
  3. Ghi lại giờ dậy và giờ ngủ thật trong bảy ngày, không ghi giờ mong muốn. Nhìn lại để biết nhịp đã trôi bao xa.
  4. Đếm số người bạn đã nói chuyện thật trong tuần qua, ngoài người trong nhà. Nếu là không, đó là việc cần sửa trước.
  5. Ghi ra việc bạn đã làm để tìm việc trong một tháng qua: gửi bao nhiêu hồ sơ, gặp bao nhiêu người, học được gì.

Nếu bảng tiền cho thấy còn dưới hai tháng, ưu tiên ngay một nguồn thu tạm, nói chuyện với chủ nhà hoặc ngân hàng về các khoản sắp đến hạn, và báo thật với người cùng gánh chi tiêu trong nhà.

Tuần kiểm tra này không để chấm điểm mình. Nó cho bạn một bức tranh thật thay vì cảm giác mơ hồ “mình đang tệ”. Có bức tranh thật thì mới biết sửa chỗ nào trước.

Đổi cách làm, không phải làm nhiều hơn

Từ gửi hồ sơ hàng loạt sang gặp người: nếu ba tháng qua chủ yếu bạn gửi hồ sơ qua các trang tuyển dụng, tháng tới chuyển một nửa thời gian sang việc nói chuyện trực tiếp với người đang làm trong ngành: hỏi về công việc của họ, về những chỗ đang cần người. Nhiều vị trí được lấp qua giới thiệu trước khi kịp đăng tuyển.

Từ một hướng sang hai hướng: giữ hướng chính, thêm một hướng gần kề, như cùng nghề nhưng khác ngành, hoặc việc tạm có liên quan đến nghề. Hai hướng giúp bạn không đặt cả tinh thần vào một cửa.

Từ việc chính thức sang việc tạm có ích: một việc theo giờ, một dự án ngắn, một vai trò tình nguyện đúng nghề không thay được việc chính, nhưng giữ nhịp, giữ tay nghề, và cho bạn chuyện thật để kể.

Từ tự đoán sang hỏi lại: nhờ một người trong nghề xem cách bạn đang tìm và cho nhận xét thẳng. Đôi khi chỉ một chỗ chỉnh nhỏ làm thay đổi kết quả.

Từ nghĩ cả ngày sang giờ có giới hạn: giữ giờ tìm việc buổi sáng và dừng hẳn sau đó. Nghĩ cả ngày không làm kết quả đến nhanh hơn, chỉ làm bạn kiệt sức hơn.

Khoảng trống trên hồ sơ: lấp bằng việc thật, không bằng lời

Nỗi lo khoảng trống thời gian trên hồ sơ thường lớn hơn thực tế. Người tuyển dụng có kinh nghiệm biết rằng ai cũng có thể có vài tháng giữa hai công việc. Điều làm họ băn khoăn không phải là khoảng trống, mà là không biết bạn đã làm gì trong đó.

Vì vậy, cách tốt nhất là để khoảng trống có nội dung thật: một kỹ năng đã học xong, một việc tạm đã làm, một dự án nhỏ giúp người quen, một việc chăm lo gia đình. Bạn không cần bịa thêm gì, chỉ cần kể đúng việc đã làm, ngắn gọn.

Ở chặng này, nhiều người bắt đầu làm những việc nhỏ có ích mà trước đây không có thời gian: phụ người thân sổ sách cho tiệm, dạy kèm, sửa chữa, làm tình nguyện ở hội nhóm khu phố. Đừng xem nhẹ chúng. Mỗi việc là một phần đời thật của bạn trong những tháng này, và cũng là chỗ gặp những người có thể giới thiệu việc.

Chi tiết cách trình bày trên hồ sơ và lúc gặp nhà tuyển dụng thuộc phần tìm việc chuyên sâu, bài này chỉ nhắc một nguyên tắc: thời gian thất nghiệp không phải chỗ để xấu hổ, và những việc nhỏ bạn làm mỗi tuần bây giờ chính là câu trả lời cho câu hỏi về khoảng trống sau này.

Kế hoạch cho ba tháng tiếp theo

Khung này dành cho chặng thứ hai, khi bạn đã biết việc tìm việc có thể lâu hơn dự tính. Không có lời hứa sẽ có việc trong ba tháng; khung chỉ giúp bạn không buông giữa chừng.

Giai đoạnViệc nhỏ mỗi ngàyDấu hiệu đang đi đúngNếu trượt thì
Tháng thứ tưKiểm lại nền một tuần; đưa giờ dậy về mốc cũ; chia giờ sáng làm hai: một nửa gặp người, một nửa gửi hồ sơMỗi tuần có ít nhất hai cuộc nói chuyện với người trong nghềGiữ một cuộc mỗi tuần, đừng về không
Tháng thứ nămThêm việc tạm hoặc dự án ngắn nếu bảng tiền cần; học xong một kỹ năng nhỏCó thu nhập tạm hoặc có thứ mới để kểGiảm mục tiêu học, giữ việc tạm
Tháng thứ sáuXem lại hai hướng đã chọn; hỏi người trong nghề nhận xét; điều chỉnh tiêu chí nếu cầnBiết rõ hướng nào có tín hiệu tốt hơnNhờ người thân ngồi cùng xem lại bảng tiền và hướng
Mỗi cuối tuầnGhi việc đã làm, nghỉ hẳn một ngàyThấy được tiến độ dù nhỏĐọc lại ghi chép của các tuần trước

Ngày nghỉ hẳn mỗi tuần quan trọng hơn ở chặng này so với chặng đầu. Một chặng dài cần chỗ thở, không thì người ta cạn trước khi tới đích.

Nói với người nhà khi chặng đường dài hơn dự tính

Với vợ hoặc chồng: “Đã bốn tháng rồi, anh biết em lo. Anh đã xem lại tiền, mình còn trụ được khoảng ngần này tháng. Anh sẽ đổi cách tìm và nhận thêm việc tạm. Em thấy cần cắt thêm khoản nào thì mình bàn.”

Với cha mẹ: kể ngắn tiến độ, nhấn vào những việc đang làm. Nếu cha mẹ đề nghị giúp tiền, cân nhắc kỹ hoàn cảnh của cha mẹ; đừng nhận chỉ vì ngại từ chối, và đừng biến nó thành khoản mượn.

Với bạn bè lâu không liên lạc: “Mình vẫn đang tìm việc, dạo này mình thử thêm hướng này. Nếu cậu biết ai làm trong mảng đó, giới thiệu mình nói chuyện mười lăm phút với.” Lời nhờ cụ thể dễ được đáp lại.

Với con đang đi học: con có thể thấy bố hoặc mẹ ở nhà đã lâu và bắt đầu hỏi. Trả lời thật và bình thản: “Bố đang tìm việc, lần này lâu hơn bố nghĩ, nhưng nhà mình vẫn sắp xếp được.” Tránh để con gánh nỗi lo tiền bạc của người lớn.

Với chính mình: tìm việc lâu không có nghĩa là bạn kém. Nó thường phản ánh thị trường, mùa tuyển dụng, ngành nghề. Điều trong tay bạn là giữ nhịp và đổi cách làm.

Ngày tệ, bẫy hay gặp và khi nào nên gặp chuyên gia

Ở chặng này, những bẫy sau xuất hiện nhiều hơn. Nhận ra sớm giúp bạn quay lại nhanh:

  • Thôi tìm việc hẳn mà không nói với ai, chỉ ngồi chờ “thời điểm tốt hơn”.
  • Nhận lời một vụ làm ăn hoặc đầu tư hứa gỡ nhanh bằng số tiền còn lại.
  • Vay để giữ mức sống cũ, hoặc vay qua ứng dụng để lấp tháng thiếu.
  • Uống rượu bia nhiều hơn, thức đêm, ngủ ngày.
  • Tránh mặt bạn bè, bỏ các buổi họp mặt gia đình vì ngại bị hỏi.

Nếu nhiều tuần liền bạn mất ngủ, bỏ ăn, không làm nổi việc tối thiểu, thấy mọi thứ vô nghĩa, hoặc cần rượu bia để qua ngày, hãy gặp chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ. Cơ sở y tế gần nhà, khoa tâm lý hay tâm thần của bệnh viện, chuyên gia tâm lý có chứng chỉ đều là nơi bắt đầu được. Nếu xuất hiện ý nghĩ làm hại bản thân, hãy nói ngay với một người thân tin cậy, đến cơ sở y tế gần nhất, hoặc gọi 115 nếu nguy cấp.

Câu hỏi thường gặp

Thất nghiệp bốn, năm tháng có bình thường không?

Không hiếm, nhất là khi thị trường khó hoặc ngành nghề hẹp. Thời gian dài không nói lên giá trị của bạn. Điều nên làm là kiểm lại nền và đổi cách tìm việc thay vì gồng thêm theo cách cũ.

Có nên nhận việc thấp hơn trình độ không?

Một việc tạm thấp hơn trình độ có thể giữ nhịp và thu nhập. Hãy coi đó là việc tạm và giữ giờ tìm việc chính. Quyết định nhận lâu dài hay không nên cân nhắc khi đã vững hơn.

Khoảng trống dài trên hồ sơ có làm mất cơ hội không?

Khoảng trống có nội dung thật như học kỹ năng, làm việc tạm, chăm lo gia đình thường được thông cảm. Điều quan trọng là kể ngắn gọn và đúng những gì bạn đã làm.

Mất động lực tìm việc thì làm sao?

Đừng chờ có động lực mới làm. Giữ một việc nhỏ cố định mỗi sáng, như một cuộc nói chuyện hoặc một hồ sơ, và nghỉ hẳn một ngày mỗi tuần. Động lực thường quay lại sau khi làm, không phải trước.

Có nên nhận tiền cha mẹ giúp không?

Tuỳ hoàn cảnh của cha mẹ và nhà bạn. Nếu nhận, nói rõ với nhau đây là khoản cha mẹ cho và dùng vào khoản thiết yếu nào; tránh nhận theo kiểu mượn tạm rồi thêm một món nợ trong nhà. Đừng nhận chỉ vì ngại từ chối, cũng đừng dùng nó để giữ mức sống cũ.

Khi nào nên đổi hướng nghề hẳn?

Đây là quyết định lớn, nên làm khi đã đủ thông tin từ người trong nghề và khi tinh thần đã vững hơn. Việc chọn nghề mới cần tìm hiểu kỹ, không nên quyết vì chán nản một tuần.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138