VungChai.comVững Chãi
Sau khi mất việc

Mất việc lần thứ hai trong một năm: đứng lại khi chuyện cũ lặp lại

Vừa đi làm lại chưa lâu đã mất việc lần nữa: vì sao lần hai nặng hơn, giữ nền tuần đầu, nhìn lại hai lần mà không tự trách và khung 90 ngày mới.

In a small sunny courtyard, a man in his forties seen from a distance repairs a wooden chair among potted plants, golden late-afternoon light, wide shot

Mất việc lần thứ hai trong một năm thường nặng hơn lần đầu, không phải vì hoàn cảnh tệ hơn mà vì bạn bắt đầu nghi chính mình. Việc cần làm vẫn là giữ nền như lần trước, cộng thêm một bước mới: nhìn lại hai lần một cách công bằng, tách phần do mình và phần không do mình.

Lần đầu, người ta còn sức, còn tiền dành dụm, còn niềm tin “chỉ là xui”. Lần hai đến khi tiền chưa kịp hồi, người nhà bắt đầu lo, và câu hỏi “có phải tại mình” vang to hơn. Bài đi qua: vì sao lần hai khó hơn, tuần đầu giữ nền, cách nhìn lại hai lần mất việc, kế hoạch 90 ngày, nói với gia đình lần này ra sao, ngày tệ, và lúc nên gặp chuyên gia.

Vì sao lần thứ hai thấy nặng hơn hẳn

Lần đầu mất việc, cơ thể phản ứng với một cú sốc. Lần hai, nó phản ứng với một cú sốc đè lên vết cũ chưa lành. Bạn có thể thấy mệt nhanh hơn, dễ buông hơn, hoặc ngược lại lao vào tìm việc ngay hôm sau như người chạy trốn. Cả hai là phản ứng thường gặp khi một chuyện khó lặp lại.

Thêm vào đó là cảm giác mất niềm tin: vào chính mình, vào việc chọn chỗ làm, vào cả lời hứa của người tuyển dụng. Có người bắt đầu nghĩ “đi đâu cũng vậy”, có người nghĩ “mình có vấn đề”. Cả hai câu đó đều quá rộng so với sự thật, nhưng trong những ngày đầu, chúng nghe rất thuyết phục.

Một người từng mất việc hai lần trong mười tháng kể rằng lần hai, điều làm anh sợ nhất là cảm giác mình không còn đoán trước được gì. Kế hoạch cụ thể theo từng ngày là cách lấy lại một phần cảm giác đoán trước được đó, dù thị trường bên ngoài vẫn khó lường.

Tiền cũng mỏng hơn. Khoản dành dụm đã dùng một phần ở lần trước, khoản trợ cấp thất nghiệp có thể chưa đủ điều kiện hưởng lại, người nhà đã bớt kiên nhẫn. Vì vậy lần này, bảng tiền tối thiểu không phải là việc tuần hai mà là việc của ba ngày đầu.

Ba ngày đầu và tuần thứ nhất: giữ nền nhanh hơn lần trước

Bạn đã có kinh nghiệm từ lần trước, hãy dùng nó. Thứ tự lần này:

  1. Lấy lại danh sách giấy tờ lần trước nếu còn giữ, làm lại từng mục: hợp đồng, quyết định nghỉ việc, chốt sổ bảo hiểm, bảng lương.
  2. Hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội về việc bạn có đủ điều kiện hưởng trợ cấp thất nghiệp lần này không, vì thời gian đóng có thể đã thay đổi so với lần đầu.
  3. Làm bảng tiền trong ba ngày đầu, tính cho ba tháng: khoản thiết yếu, khoản hoãn được, tiền thật đang có.
  4. Nói với người nhà trong tuần đầu, không chờ. Lần hai mà giấu thì càng khó nói hơn về sau.
  5. Ngủ và ăn như một việc phải làm: giờ dậy cố định, bữa sáng trước chín giờ, đi bộ hai mươi phút.
  6. Chưa nộp đơn ngay trong ba ngày đầu. Cho mình vài ngày để lần nộp đơn tới không còn là phản xạ hoảng.

Nếu lần trước bạn có một khung ngày chạy được, cứ dùng lại. Không cần sáng tạo kế hoạch mới khi đầu còn rối; làm lại thứ đã từng giúp mình là cách tiết kiệm sức nhất.

Nhìn lại hai lần mất việc mà không tự trách

Sau tuần đầu, dành một buổi ngồi viết ra hai lần mất việc theo bảng dưới. Mục đích là thấy rõ cái gì lặp lại, không phải để tìm lỗi.

Câu hỏiLần thứ nhấtLần thứ haiĐiều rút ra
Vì sao mất việcVí dụ: công ty cắt giảm vì mất khách lớnVí dụ: hết thử việc, không được nhậnCó điểm chung hay chỉ trùng hợp
Lúc nhận việc đó, bạn đã chọn vì gìLương cao hơn chỗ cũCần việc gấp, nhận chỗ đầu tiênLần sau cần hỏi thêm điều gì trước khi nhận
Dấu hiệu sớm bạn đã thấyTin đồn mất kháchQuản lý ít giao việcDấu hiệu nào nên để ý sớm hơn
Phần trong tay bạnKhông có nhiềuCó thể hỏi rõ tiêu chí thử việcMột việc cụ thể làm khác đi
Phần ngoài tay bạnTình hình kinh doanhNgân sách bị cắt giữa chừngThôi không ôm vào người

Nhiều người làm bảng này xong mới thấy hai lần mất việc có lý do khác hẳn nhau, chỉ là xảy ra gần nhau. Nếu có một điểm lặp lại, đó là thông tin quý cho lần chọn việc tới, không phải bằng chứng rằng bạn kém.

Nếu khó tự nhìn khách quan, nhờ một người bạn trong nghề hoặc quản lý cũ tin được đọc bảng cùng bạn.

Khung 90 ngày cho lần làm lại này

Khác lần trước ở chỗ: chậm hơn ở đầu để chọn kỹ hơn, và có sẵn kế hoạch dự phòng về tiền.

Giai đoạnViệc nhỏ mỗi ngàyDấu hiệu đang đi đúngNếu trượt thì
Ngày 1 đến 7Giấy tờ, bảng tiền, ngủ ăn đều, nói với người nhàNgủ lại được, giấy tờ rõBỏ việc phụ, giữ giờ dậy
Ngày 8 đến 21Làm bảng nhìn lại hai lần; mỗi sáng hai tiếng tìm hướng, mỗi chiều vận độngBớt câu “tại mình” trong đầuNhờ một người đọc bảng cùng
Ngày 22 đến 45Mỗi tuần nói chuyện với hai người đang làm ở chỗ bạn quan tâm, hỏi về môi trường thậtCó tiêu chí rõ khi xem một chỗ làmGiảm còn một người mỗi tuần
Ngày 46 đến 90Nhận việc thời vụ nếu bảng tiền cần; tiếp tục tìm việc chính với tiêu chí đã rút raKhông nhận việc chỉ vì hoảngXem lại bảng tiền, cắt thêm khoản hoãn được

Mốc ngày ở đây là khung để bám, không phải hạn chót. Có người tìm được chỗ phù hợp sớm hơn, có người lâu hơn; điều quan trọng là bạn không nhận việc lần ba trong trạng thái hoảng như lần hai.

Dựng lại lòng tin vào chính mình bằng việc nhỏ

Sau hai lần mất việc, lời tự nhủ “mình vẫn giỏi” thường không đủ sức. Thứ giúp được là những bằng chứng nhỏ, đều đặn, do chính tay bạn làm ra mỗi tuần:

  • Một cuốn sổ việc đã làm: mỗi tối ghi ba việc đã xong trong ngày, kể cả việc nhỏ như sửa xong cái quạt, nộp xong một hồ sơ, nấu xong bữa tối. Sau hai tuần, lật lại để thấy mình không hề ngồi không.
  • Một việc đúng nghề cho người quen: làm giúp một bảng tính, một bản thiết kế, một buổi sửa máy. Nhận lời cảm ơn từ người dùng thật giúp nhớ lại mình làm được gì.
  • Một kỹ năng nhỏ học trong bốn tuần: chọn thứ gần với nghề, mỗi ngày ba mươi đến bốn mươi lăm phút, có điểm kết thúc rõ ràng.
  • Một hoạt động không liên quan đến việc làm: chơi thể thao với nhóm bạn, làm vườn, dạy con học. Lòng tin vào bản thân không chỉ đến từ công việc.
  • Một người để kể: mỗi tuần kể với một người những gì đã làm được, không chỉ những gì chưa có.

Những việc này không thay được một chỗ làm mới, nhưng chúng làm câu “mình vô dụng” mất dần chỗ đứng. Khi đi gặp nơi tuyển dụng, bạn cũng có chuyện thật để kể thay vì chỉ có khoảng trống.

Nói với gia đình lần này, khi họ đã lo từ lần trước

Với vợ hoặc chồng: “Anh lại mất việc rồi. Anh biết em lo vì mới lần trước. Lần này anh muốn làm chậm hơn để chọn kỹ, đây là bảng tiền và kế hoạch của anh. Em thấy chỗ nào chưa ổn thì nói anh.” Thừa nhận nỗi lo của người kia trước khi trình bày kế hoạch giúp cuộc nói chuyện bớt căng.

Với cha mẹ hay so sánh: “Lần này con mất việc vì chỗ đó cắt ngân sách, con đang tìm kỹ hơn. Con cần cha mẹ tin con thêm một thời gian.”

Với người hỏi “sao mất việc hoài vậy”: không cần thanh minh dài. “Năm nay ngành của mình khó, mình đang tìm chỗ vững hơn” là đủ.

Với con đang tuổi đi học: con có thể đã nhận ra bố hoặc mẹ ở nhà lần thứ hai. Nói thật ngắn gọn rằng chỗ làm vừa rồi không giữ người nữa, nhà vẫn ổn, và bố mẹ đang tìm chỗ mới kỹ hơn. Tránh để con nghe những cuộc cãi nhau về tiền, vì trẻ thường tự nhận lỗi về mình.

Với bạn bè trong nghề: đây là lúc nên nhờ. Lần đầu có thể bạn ngại, lần hai thì người trong nghề hiểu rằng thị trường khó, và họ thường biết những chỗ đang cần người mà chưa đăng tuyển.

Ngày tệ, lúc trượt kế hoạch và khi nào nên gặp chuyên gia

Lần hai, những ngày tệ có thể đến dày hơn. Khi thấy mình nằm cả ngày, chỉ cần làm ba việc: dậy, ăn một bữa đàng hoàng, ra khỏi nhà mười lăm phút. Hôm sau quay lại bảng tuần ở đúng chỗ đang dừng. Tránh bù đắp bằng cách thức trắng đêm nộp đơn, vì sáng hôm sau bạn sẽ còn mệt hơn.

Những bẫy cần né: nhận ngay việc đầu tiên dù thấy không hợp chỉ để thoát cảm giác thất bại; dùng rượu bia mỗi tối; vay để duy trì mức sống cũ; và rút khỏi mọi mối quan hệ vì xấu hổ. Mỗi cái đều làm lần làm lại khó thêm.

Nên gặp chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ nếu sau ba, bốn tuần bạn vẫn mất ngủ phần lớn các đêm, bỏ ăn, không làm nổi việc tối thiểu, tránh mặt mọi người, hoặc câu “mình vô dụng” lặp lại suốt ngày không dứt. Bắt đầu ở cơ sở y tế gần nhà, khoa tâm lý hoặc tâm thần của bệnh viện, hoặc chuyên gia tâm lý có chứng chỉ. Nếu ý nghĩ không muốn sống xuất hiện, hãy nói ngay với một người thân tin cậy, đến cơ sở y tế gần nhất, hoặc gọi 115 nếu nguy cấp.

Câu hỏi thường gặp

Mất việc hai lần liên tiếp có phải do mình kém không?

Không nhất thiết. Nhiều trường hợp hai lần có lý do khác hẳn nhau. Làm bảng nhìn lại hai lần để tách phần do mình và phần ngoài tay mình, rồi chỉ giữ lại những điều làm khác được.

Lần này có được hưởng trợ cấp thất nghiệp nữa không?

Tuỳ thời gian bạn đã đóng bảo hiểm thất nghiệp kể từ lần hưởng trước và các điều kiện khác. Nên hỏi trực tiếp trung tâm dịch vụ việc làm hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội.

Có nên nhận ngay việc đầu tiên để khỏi mất việc lâu?

Nếu bảng tiền cho thấy bạn không trụ nổi, một việc tạm là hợp lý. Nhưng hãy coi đó là việc tạm và vẫn tìm việc chính theo tiêu chí đã rút ra, tránh lặp lại vòng nhận vội rồi mất.

Hồ sơ có hai lần nghỉ việc gần nhau thì giải thích sao?

Nói ngắn và thật về lý do từng lần, kèm điều bạn đã học được. Chi tiết cách trình bày hồ sơ nên tham khảo các tài liệu chuyên về tìm việc, bài này chỉ nói phần giữ nhịp và tinh thần.

Người nhà mất kiên nhẫn thì làm sao?

Cho họ thấy bảng tiền và kế hoạch cụ thể, hẹn một buổi mỗi tuần kể tiến độ. Thừa nhận nỗi lo của họ thay vì cãi lại. Nếu căng thẳng kéo dài, nhờ một người ngoài cả hai tin tưởng ngồi cùng.

Làm sao lấy lại tự tin sau hai lần mất việc?

Tự tin thường quay lại từ những việc nhỏ làm được đều đặn, không phải từ việc tự nhủ. Giữ khung ngày, hoàn thành vài việc nhỏ mỗi ngày, làm thời vụ hoặc giúp người quen một việc đúng nghề cũng giúp.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138