Mất việc khi đang thuê trọ một mình ở thành phố, việc gấp nhất là biết chính xác mình trụ được bao lâu: cộng tiền đang có, trừ tiền trọ, ăn, điện nước, đi lại, rồi xếp lại cho đủ 90 ngày. Có con số đó, mọi quyết định khác như ở lại hay về quê mới có căn cứ.
Ở một mình nghĩa là không ai cùng gánh tiền nhà, không ai nấu bữa khi bạn mệt, và cũng không ai thấy khi bạn bắt đầu thu mình. Người trẻ thường ngại báo về nhà, người lớn tuổi hơn thì ngại làm phiền bạn bè. Bài này đi qua: vì sao ở một mình dễ trượt, bảng tiền tối thiểu 90 ngày, ăn uống rẻ mà đủ, nói chuyện với chủ trọ, giữ người để nói chuyện, cân nhắc ở lại hay về quê, và lúc nên gặp chuyên gia.
Vì sao sống một mình lại dễ trượt hơn
Khi có người sống cùng, nhịp ngày được giữ bởi người khác: người dậy nấu ăn, người đi làm về hỏi chuyện. Ở trọ một mình, không còn giờ đi làm thì không còn gì giữ nhịp. Ngày đầu bạn ngủ bù, ngày thứ ba bỏ bữa sáng, tuần thứ hai bắt đầu không muốn ra khỏi phòng.
Căn phòng nhỏ cũng làm mọi thứ chật hơn. Chỗ ngủ, chỗ ăn, chỗ ngồi tìm việc là một. Nằm trên giường lướt tin tuyển dụng tới khuya, sáng ra vẫn nằm đó. Không gian không đổi khiến đầu óc khó chuyển từ lo sang nghỉ.
Người ở trọ một mình còn hay ngại gọi về nhà, sợ cha mẹ lo, sợ nghe câu “đã bảo ở quê cho xong”. Bạn bè cùng thành phố thì ai cũng bận. Cứ thế, có người trải qua cả tháng mà không nói chuyện thật với ai, và chính sự im lặng đó làm mọi thứ trông tệ hơn thực tế.
Thêm vào là nỗi lo tiền trọ đến hạn. Với nhiều người, hạn tiền trọ là thứ nặng nhất trong tháng, và nó đến đều đặn bất kể bạn đã có việc hay chưa. Vì thế, bảng tiền phải làm trước mọi thứ khác.
Bảng tiền tối thiểu cho 90 ngày
Lấy giấy bút hoặc ứng dụng ghi chú, làm bảng theo mẫu dưới. Ghi số thật của bạn, không ước chừng cho đẹp.
| Khoản | Cách tính | Có giảm được không |
|---|---|---|
| Tiền đang có | Tài khoản, tiền mặt, lương tháng cuối, khoản phép quy ra tiền nếu có | Không tính khoản chưa chắc nhận |
| Tiền trọ và điện nước | Nhân ba tháng, tính cả tháng tiền cọc nếu sắp hết hợp đồng thuê | Hỏi chủ trọ giãn hạn, hoặc tìm phòng rẻ hơn khi hết hợp đồng |
| Ăn uống | Tự nấu phần lớn bữa, ước theo tuần rồi nhân mười ba | Giảm được nhiều nhất nếu chuyển từ ăn ngoài sang tự nấu |
| Đi lại, điện thoại | Xăng hoặc vé xe buýt, gói cước | Đổi gói cước rẻ hơn, gom việc ra ngoài vào cùng ngày |
| Khoản trả góp, nợ | Ghi rõ từng khoản và ngày đến hạn | Gọi trước cho bên cho vay để hỏi giãn, ghi lại thoả thuận |
| Khoản gửi về nhà | Nếu đang gửi đều | Báo cho người nhà mức giảm tạm thời |
| Khoản dự phòng | Ốm vặt, sửa xe | Để riêng một ít, không đụng vào cho chi tiêu thường |
Lấy tiền đang có chia cho tổng chi tiêu tối thiểu mỗi tháng là ra số tháng bạn trụ được. Nếu dưới ba tháng, cần thêm một nguồn thu tạm ngay từ tuần thứ hai: việc theo giờ, giao hàng, phụ bán hàng, dạy kèm.
Không vay nóng, không vay qua ứng dụng, không vay để trả tiền trọ. Khoản vay nhỏ hôm nay thành gánh nặng lớn chỉ sau vài tuần, đúng lúc bạn chưa có thu nhập.
Những ngày đầu: giữ nền khi chỉ có một mình
Ở một mình thì phải tự làm người nhắc mình. Một tuần đầu, giữ những việc sau:
- Hỏi ngay phòng nhân sự lịch chốt sổ bảo hiểm và trả giấy tờ, rồi hỏi trung tâm dịch vụ việc làm về trợ cấp thất nghiệp. Nếu đăng ký thường trú ở quê, hỏi rõ được nộp hồ sơ ở đâu.
- Đi chợ một lần cho cả tuần: gạo, trứng, rau, đậu, cá hoặc thịt rẻ, nấu đơn giản. Ăn đủ ba bữa là nền của mọi việc khác.
- Nhắn cho một người: bạn thân, anh chị em, đồng nghiệp cũ. “Mình vừa mất việc, chưa sao, chỉ muốn có người biết.”
- Tách chỗ: nếu được, giờ vào việc buổi sáng ngồi ở thư viện, nhà văn hoá, quán nước rẻ; không ngồi trên giường.
- Ra khỏi phòng mỗi ngày ít nhất một lần, kể cả ngày không có việc gì phải làm.
- Kiểm tra hợp đồng thuê trọ: ngày hết hạn, tiền cọc, điều kiện báo trước nếu chuyển đi.
Danh sách này cố ý ngắn. Người vừa mất việc thường đặt cho mình một tuần đầu đầy ắp, rồi làm không nổi và thấy mình tệ hơn. Làm ít mà đều tốt hơn làm nhiều rồi bỏ.
Nếu ở trọ cùng dãy với vài người quen, kể cho một người trong số đó. Một lời hỏi thăm của hàng xóm nhiều khi giữ được người ta khỏi những ngày nằm lì.
Nói chuyện với chủ trọ và người nhà ở quê
Với chủ trọ, trước hạn đóng tiền: “Em vừa mất việc nên tháng này em xin đóng chậm một tuần. Em vẫn ở và đang tìm việc, có gì thay đổi em báo anh chị trước.” Nói sớm, giữ lời, chủ trọ thường dễ thông cảm hơn.
Khi định chuyển sang phòng rẻ hơn: báo đúng thời gian ghi trong hợp đồng để không mất cọc. Hỏi chủ trọ có phòng nhỏ hơn trong cùng dãy không, vì chuyển gần đỡ tốn hơn.
Với cha mẹ ở quê: “Con nghỉ ở công ty cũ rồi, đang tìm chỗ mới. Con còn tiền xoay được mấy tháng. Tháng này con gửi về ít hơn, cha mẹ thông cảm.” Đừng để cha mẹ biết qua người khác.
Khi cha mẹ giục về quê ngay: “Con cảm ơn cha mẹ. Con thử thêm hai tháng nữa ở đây, đến cuối tháng thứ hai con sẽ tính lại và báo cha mẹ.” Đặt một mốc cụ thể giúp cả hai bên bớt lo.
Với bạn bè cùng thành phố: hẹn ăn một bữa rẻ hay đi bộ cùng nhau mỗi tuần. Bạn không cần họ giúp tiền, chỉ cần có người để gặp.
Giữ người để nói chuyện khi không ai sống cùng
Ở một mình, người đỡ không tự đến; bạn phải chủ động xếp họ vào tuần của mình như xếp một việc. Một tuần nên có:
- Một cuộc gọi về nhà vào giờ cố định, nói chuyện bình thường, không chỉ chuyện việc làm.
- Một buổi gặp trực tiếp với bạn bè hoặc đồng nghiệp cũ, ăn một bữa rẻ hoặc đi bộ cùng nhau.
- Một người để nhắn khi ngày tệ, đã thoả thuận trước: “Nếu mình nhắn hai chữ ‘ngày tệ’ thì cậu gọi lại mình mười phút nhé.”
- Một chỗ có người quen mặt: quán nước đầu hẻm, sân tập thể dục buổi sáng, thư viện. Không cần trò chuyện sâu, chỉ cần thấy mình vẫn ở giữa mọi người.
- Một việc giúp người khác: phụ một người hàng xóm, dạy kèm miễn phí một em nhỏ trong dãy trọ. Thấy mình có ích giúp đỡ cảm giác bị bỏ rơi.
Nghe có vẻ máy móc, nhưng với người ở một mình, những cuộc hẹn đặt sẵn như vậy chính là thứ thay cho nhịp gia đình mà người sống chung có sẵn.
Ở lại thành phố hay về quê: cân nhắc theo mốc
Không nên quyết trong tuần đầu khi đang sốc. Đặt hai mốc nhìn lại và dùng bảng tiền làm căn cứ.
| Mốc | Câu hỏi cần trả lời | Nếu nghiêng về ở lại | Nếu nghiêng về về quê |
|---|---|---|---|
| Cuối tháng thứ nhất | Tiền còn đủ bao nhiêu tháng? Có nguồn thu tạm chưa? Có buổi gặp hay cuộc hẹn nào mở ra chưa? | Giữ khung ngày, tăng giờ liên lạc người trong nghề | Bắt đầu tìm hiểu cơ hội ở quê song song |
| Cuối tháng thứ hai | Đã có hướng việc rõ chưa? Tiền còn trụ được thêm một tháng không? | Chuyển phòng rẻ hơn nếu cần, tiếp tục | Báo chủ trọ đúng hạn, sắp xếp đồ, về nghỉ lại sức rồi tìm tiếp |
| Sau khi về quê | Có kế hoạch quay lại không, khi nào? | Giữ liên lạc với người quen trong nghề ở thành phố | Tìm việc ở quê, dựng nhịp ngày mới |
Về quê không phải thất bại. Có người về nghỉ một hai tháng, ăn cơm nhà, ngủ lại được, rồi quay lên tìm việc khoẻ hơn hẳn. Điều quan trọng là quyết định dựa trên bảng tiền và sức của mình, không dựa trên nỗi sợ người khác nghĩ gì.
Ngày tệ, lúc trượt và khi nào nên gặp chuyên gia
Ngày tệ ở một mình nặng hơn vì không ai nhìn thấy. Khi thấy mình nằm lì quá nửa ngày, làm ba việc: mở cửa sổ, ăn một thứ gì đó, nhắn cho một người. Không cần nhiều hơn. Hôm sau quay lại một việc nhỏ trong danh sách. Những bẫy cần tránh: nhậu một mình trong phòng, chơi game xuyên đêm để quên, vay qua ứng dụng để lấp tiền trọ, cắt hết liên lạc vì ngại.
Nên gặp chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ nếu nhiều tuần liền bạn không ra khỏi phòng được, bỏ bữa thường xuyên, mất ngủ, uống rượu bia một mình gần như mỗi tối, hoặc thấy mọi thứ vô nghĩa. Trạm y tế phường, phòng khám đa khoa, khoa tâm lý bệnh viện hoặc chuyên gia tâm lý có chứng chỉ đều là chỗ bắt đầu được; nhờ một người bạn đi cùng nếu ngại đi một mình.
Nếu có lúc bạn nghĩ tới việc làm hại bản thân, hãy nói ngay với một người thân tin cậy, đến cơ sở y tế gần nhất, hoặc gọi 115 nếu nguy cấp. Ở một mình thì càng cần một người biết chuyện.
Câu hỏi thường gặp
Mất việc ở trọ một mình nên làm gì đầu tiên?
Làm bảng tiền để biết mình trụ được bao lâu, hỏi giấy tờ bảo hiểm và trợ cấp thất nghiệp, rồi báo cho một người biết chuyện. Ba việc đó giữ nền trước khi tìm việc.
Có nên xin chủ trọ giảm tiền phòng không?
Có thể hỏi giãn hạn đóng hoặc chuyển phòng rẻ hơn trong cùng dãy. Nói trước hạn, nói thật và giữ lời hứa. Đừng để quá hạn mới báo, vì dễ mất lòng tin.
Thất nghiệp ở thành phố bao lâu thì nên về quê?
Không có mốc chung. Nên đặt hai mốc nhìn lại vào cuối tháng thứ nhất và thứ hai, dựa trên bảng tiền và tiến độ tìm việc để quyết, thay vì quyết trong tuần đầu.
Ăn uống thế nào cho rẻ mà vẫn đủ sức?
Tự nấu phần lớn bữa với gạo, trứng, đậu, rau, cá hoặc thịt rẻ; đi chợ một lần cho cả tuần; nấu một lần ăn hai bữa. Không bỏ bữa để tiết kiệm, vì đói làm tinh thần đi xuống nhanh.
Có nên vay qua ứng dụng để trả tiền trọ không?
Không nên. Vay qua ứng dụng thường có chi phí cao và áp lực đòi nợ lớn. Hãy nói chuyện với chủ trọ, cắt chi tiêu và tìm nguồn thu tạm như việc theo giờ.
Đăng ký thường trú ở quê thì nộp trợ cấp thất nghiệp ở đâu?
Quy định về nơi nộp hồ sơ có thể thay đổi, nên hỏi trực tiếp trung tâm dịch vụ việc làm hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội nơi bạn đang ở trước khi đi lại.