VungChai.comVững Chãi
Làm ăn thất bại, cửa hàng đóng cửa

Khởi nghiệp thất bại tuổi đôi mươi: khép công ty, nói với cả nhóm và nghỉ cho lại sức

Công ty khởi nghiệp đầu tiên dừng khi bạn mới hai mấy tuổi: khép lại với nhóm, người góp vốn, khách hàng; giữ nền những tuần đầu và kế hoạch 90 ngày lấy lại sức.

Along a quiet tree-lined lane at sunrise, a young man in his mid-twenties seen from behind rides a bicycle with a backpack, wide shot

Khởi nghiệp thất bại ở tuổi đôi mươi thì việc cần làm trước tiên là khép lại cho tử tế: nói thật với cả nhóm và người đã góp vốn, giữ đúng những cam kết còn lại với nhân viên, khách hàng, rồi cho mình một khoảng nghỉ có nhịp trước khi quyết định bước tiếp. Chưa cần vội chứng minh mình bằng một dự án mới trong tháng đầu.

Người khởi nghiệp trẻ thường đặt gần như cả con người vào công ty: bỏ học hoặc bỏ việc ổn định, thuyết phục bố mẹ, rủ bạn thân làm cùng, kể với cả mạng xã hội. Khi dừng, mất không chỉ là tiền, mà là một phần câu chuyện về chính mình. Bài này đi qua chuyện gì đang diễn ra trong người bạn, những ngày đầu khép lại, câu nói với nhóm, người góp vốn, bố mẹ, kế hoạch 90 ngày, ngày trượt nhịp và khi nào nên gặp chuyên gia. Thủ tục giải thể công ty có quy định riêng, phần đó hỏi luật sư hoặc cơ quan đăng ký kinh doanh.

Vì sao cú này nặng với người còn trẻ

Ở tuổi hai mươi mấy, nhiều người chưa từng thất bại ở việc gì lớn. Thi cử có thể trượt một lần, nhưng có lần sau. Công ty thì khác: bạn đã đứng tên, đã thuyết phục người khác đi theo, đã dùng tiền không phải của riêng mình. Khi nó dừng, câu hỏi "mình là ai nếu không phải là người sáng lập" hiện ra rất rõ.

Thêm vào đó là nhịp sống khởi nghiệp: làm mười mấy tiếng một ngày, ăn uống thất thường, ngủ ở văn phòng, cà phê thay bữa sáng. Khi công ty dừng, cơn mệt dồn từ cả năm trời mới lộ ra. Bạn có thể ngủ rất nhiều mà vẫn mỏi, hoặc bồn chồn không ngồi yên được, cứ muốn mở máy làm gì đó. Cả hai đều là phản ứng hay gặp sau một thời gian dài chạy hết công suất.

Mạng xã hội làm mọi thứ nặng thêm: bạn bè cùng khoá đăng ảnh thăng chức, các nhóm khởi nghiệp đăng tin gọi vốn thành công. Chuyện so sánh ấy không phản ánh giá trị của bạn, nhưng nó đủ sức làm bạn mất ngủ. Những tuần đầu, hạn chế lướt các nhóm đó là một cách giữ sức chứ không phải trốn tránh.

Hai tuần đầu: khép lại cho tử tế

Thứ tự dưới đây đặt những người chịu thiệt nhiều nhất lên trước.

  1. Nhân viên và cộng tác viên: tính đủ lương, khoản còn nợ, báo ngày làm việc cuối càng sớm càng tốt. Nếu chưa trả đủ được, nói rõ lịch trả. Đây là khoản không được để chìm.
  2. Khách hàng đang dùng sản phẩm: báo trước ngày dừng dịch vụ, hướng dẫn họ lấy lại dữ liệu nếu có, hoàn tiền phần đã trả trước mà chưa phục vụ.
  3. Người góp vốn, nhà đầu tư thiên thần: gửi một bản cập nhật cuối, viết thật về tình trạng, phần tài sản còn lại và hướng xử lý. Các quyền lợi theo thoả thuận góp vốn cần hỏi luật sư.
  4. Các khoản tự gia hạn: máy chủ, phần mềm, văn phòng chia sẻ, tên miền. Tắt hoặc chuyển cho người cần, ghi lại ngày hết hạn.
  5. Thủ tục công ty: tạm ngừng hay giải thể là quyết định có hệ quả pháp lý và thuế. Hỏi luật sư hoặc phòng đăng ký kinh doanh trước khi làm, đừng bỏ mặc công ty "để đó".
  6. Chính mình: mỗi ngày trong hai tuần này vẫn ăn ba bữa, ngủ trước một giờ sáng và có ít nhất một cuộc gọi không liên quan tới công ty.

Câu nói mẫu với từng người

Với cả nhóm: "Mình quyết định dừng công ty. Không phải vì ai làm chưa đủ, mà vì mô hình không đi tiếp được với số tiền còn lại. Mình sẽ trả đủ lương tới ngày cuối và viết thư giới thiệu cho từng người muốn."

Với người đồng sáng lập: "Mình muốn hai đứa ngồi một buổi chỉ để khép lại cho gọn, chưa bàn ai đúng ai sai. Chuyện rút kinh nghiệm để vài tuần nữa khi cả hai đã ngủ lại được."

Với nhà đầu tư: "Em viết để báo thẳng: công ty dừng hoạt động. Đây là con số tài chính cuối, tài sản còn lại, các bước em đang làm. Em cảm ơn anh chị đã tin, và em sẵn sàng trả lời mọi câu hỏi."

Với bố mẹ: "Công ty của con dừng rồi. Con không nợ ai ngoài khoản đã báo, con đang khép lại và sẽ đi làm có lương trong vài tháng tới." Bố mẹ lo nhất là con có nợ không và con sống thế nào; trả lời hai điều đó trước.

Với bạn bè hỏi trên mạng: "Dự án dừng rồi, mình học được nhiều. Giờ mình nghỉ một chút." Bạn không cần viết bài dài tổng kết khi chưa sẵn sàng.

Kế hoạch 90 ngày lấy lại sức

Khung dưới đây dành cho giai đoạn sau khi công ty đã khép. Mỗi dòng là nhịp, không phải chỉ tiêu.

Giai đoạnViệc nhỏ mỗi ngàyDấu hiệu đang đi đúngNếu trượt thì
Ngày 1 đến 30Dậy cùng một giờ; vận động nhẹ hai mươi phút; một việc nhà; không mở email công ty sau tám giờ tốiNgủ liền được, không còn mở máy theo phản xạGiữ đúng một việc: giờ dậy cố định
Ngày 31 đến 60Ghi chi tiêu; tìm một công việc có lương đều hoặc việc làm tự do vừa sức; gặp một người bạn ngoài giới khởi nghiệp mỗi tuầnCó thu nhập, dù nhỏ, và có lịch tuầnNhận việc ít giờ hơn, nhưng đều
Ngày 61 đến 90Một buổi mỗi tuần viết lại những gì đã học; học một kỹ năng còn thiếuKể lại chuyện công ty mà không thấy nghẹnLùi buổi viết sang tháng sau, giữ việc học

Nhiều người hỏi bao lâu thì nên khởi nghiệp lại. Không có mốc chung. Dấu hiệu tốt hơn là: bạn đã ngủ lại được, có thu nhập đều, và viết được vì sao lần trước dừng mà không đổ hết cho ai.

Tiền tối thiểu khi vừa rời ghế sáng lập

Người sáng lập trẻ thường tự trả lương thấp hoặc không trả lương suốt thời gian làm công ty, sống bằng tiền dành dụm hay nhờ bố mẹ. Khi công ty dừng, nhiều người không biết mình cần bao nhiêu để sống một tháng. Hãy tính khoản thiết yếu thật: tiền nhà hoặc tiền góp cho bố mẹ, ăn uống, đi lại, điện thoại, bảo hiểm y tế. Đó là con số tối thiểu phải có từ tháng thứ hai.

Nếu công ty còn nợ mà bạn đã ký bảo lãnh cá nhân, hay đã dùng thẻ tín dụng cá nhân chi cho công ty, ghi riêng các khoản này và hỏi luật sư về trách nhiệm của mình. Không vay thêm để trả nợ công ty cho "sạch tên"; liên hệ chủ nợ để xin lịch trả là cách đúng.

Một bẫy hay gặp là gọi vốn mới ngay để "cứu" công ty đã dừng, hoặc dùng tiền còn lại để đầu tư một dự án khác "cho nhanh gỡ". Lúc đó bạn đang mệt và đang muốn chứng minh, hai thứ làm quyết định dễ lệch nhất.

Ngày trượt nhịp và cái bẫy làm cho quên

Có những ngày bạn thức tới sáng đọc lại tin nhắn cũ của nhóm, nghĩ "giá như tháng đó mình làm khác". Ngày ấy hãy ra ngoài sớm, ăn sáng ở quán, đi bộ một vòng. Không cần giải quyết câu hỏi "giá như" trong một đêm; phần nhìn lại có chỗ riêng của nó, khi đầu óc đã nghỉ.

Bẫy phổ biến của người trẻ là lao ngay vào một dự án mới, làm mười lăm tiếng mỗi ngày để không phải nghĩ về dự án cũ. Nhìn ngoài trông rất năng nổ, bên trong là chưa nghỉ được ngày nào. Bẫy thứ hai là những buổi nhậu kéo dài với nhóm cũ, nói mãi về chuyện công ty; vài lần thì giúp khép lại, thành thói quen thì giữ bạn kẹt trong đó.

Bẫy thứ ba là cắt đứt hoàn toàn với người đồng sáng lập vì giận. Có thể hai người không làm chung nữa, nhưng một cuộc nói chuyện tử tế sau vài tháng thường giúp cả hai nhẹ lòng hơn.

Khi trượt khỏi bảng 90 ngày, đừng bắt đầu lại từ dòng đầu tiên. Quay về đúng việc nhỏ nhất của giai đoạn đang dở, làm nó ba ngày liền, rồi mới thêm việc khác. Người trẻ hay muốn bù bằng một tuần làm thật nhiều; cách đó thường dẫn tới đúng vòng kiệt sức đã có ở công ty cũ.

Khi nào nên gặp chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ

Tự lấy lại nhịp là đủ với nhiều người. Hãy tìm chuyên gia tâm lý có chứng chỉ, phòng tư vấn tâm lý của trường đại học, hoặc khoa tâm lý, tâm thần ở bệnh viện khi:

  • Sau vài tuần vẫn mất ngủ phần lớn các đêm, hoặc ngủ quá nhiều mà vẫn không dậy nổi.
  • Bạn không còn hứng thú với cả những việc trước đây rất thích, thấy trống rỗng kéo dài.
  • Ăn uống thất thường, sụt cân, đau đầu, đau bụng không rõ lý do.
  • Dùng rượu bia, chơi điện tử thâu đêm hay cắm mặt vào việc để khỏi nghĩ.
  • Không làm nổi những việc tối thiểu như trả lời tin nhắn quan trọng, đi khám, đóng tiền nhà.

Nếu xuất hiện ý nghĩ làm hại bản thân, hãy nói ngay với một người thân tin cậy và đến cơ sở y tế gần nhất, nguy cấp thì gọi 115. Những dấu hiệu kéo dài cần người có chuyên môn đánh giá, không nên tự chịu.

Câu hỏi thường gặp

Có nên viết bài tổng kết về lần thất bại trên mạng xã hội không?

Không bắt buộc. Nếu muốn viết, chờ vài tháng khi đã nhìn lại bình tĩnh, tránh đổ lỗi cho ai và không kể chuyện riêng của người khác trong nhóm. Một dòng thông báo ngắn lúc đầu là đủ.

Có nên để công ty "nằm đó" thay vì làm thủ tục?

Bỏ mặc công ty có thể kéo theo nghĩa vụ thuế và báo cáo. Hỏi luật sư hoặc phòng đăng ký kinh doanh về tạm ngừng hay giải thể để chọn đúng.

Nợ lương nhân viên chưa trả hết thì làm sao?

Nói rõ số nợ và lịch trả cho từng người, ưu tiên khoản này trước các khoản khác, và báo trước nếu có tháng sắp trễ. Phần nghĩa vụ pháp lý cụ thể của người đứng tên công ty nên hỏi luật sư.

Bố mẹ muốn con đi làm ngay, bản thân muốn nghỉ thì sao?

Có thể vừa nghỉ vừa có nhịp: vài tuần đầu khép công ty và lấy lại giấc ngủ, sau đó tìm việc có lương. Nói rõ khung thời gian giúp bố mẹ yên tâm hơn.

Thất bại lần đầu có làm hỏng hồ sơ xin việc?

Nhiều nơi đánh giá cao kinh nghiệm làm chủ một dự án. Điều quan trọng là bạn kể được mình đã làm gì, học được gì, không cần tô hồng hay giấu đi.

Bao lâu thì nên khởi nghiệp lại?

Không có mốc chung. Hãy chờ tới khi ngủ lại được, có thu nhập đều và viết được rõ vì sao lần trước dừng. Lần sau nên bắt đầu nhỏ, không dựa vào tiền vay.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138