VungChai.comVững Chãi
Làm ăn thất bại, cửa hàng đóng cửa

Kinh doanh thua lỗ phải làm sao: đặt mốc dừng lúc đầu còn tỉnh và giữ sức

Kinh doanh thua lỗ nhiều tháng mà chưa dám dừng: những dấu hiệu nên tính chuyện dừng, cách đặt mốc trước, và giữ sức khi đang cân nhắc quyết định khó.

Warm lamp light in a small home office, where a man in his forties seen from the side with face turned away sits at a wooden table beside a cup of tea

Khi kinh doanh thua lỗ kéo dài, câu hỏi đúng không phải "cố thêm được bao lâu" mà là "mình đặt mốc dừng ở đâu". Nên tính chuyện dừng khi lỗ đã nhiều tháng liền, tiền đổ vào phải lấy từ khoản sinh hoạt của gia đình, và chính bạn đang mất ngủ, mất sức vì giữ nó.

Người làm ăn nhỏ hiếm khi dừng đúng lúc. Lý do không phải họ kém, mà vì mỗi tháng đều có một lý do để tin tháng sau sẽ khác: sắp vào mùa, vừa đổi thực đơn, khách mới bắt đầu quay lại. Bài này không dạy kinh doanh. Bài nói về phần con người trong quyết định ấy: vì sao khó dừng, dấu hiệu nên cân nhắc, cách đặt mốc từ trước, cách nói chuyện với người cùng chịu, và giữ mình đứng vững trong những tuần lưỡng lự.

Vì sao dừng lại khó hơn cố tiếp

Mỗi đồng đã bỏ vào khiến việc dừng giống như thừa nhận đã ném nó đi. Đầu óc con người rất ghét cảm giác ấy, nên nó tìm lý do để bỏ thêm. Đây là phản xạ chung của hầu hết mọi người, không phải tật riêng của bạn.

Thêm vào đó là mệt mỏi. Sau nhiều tháng lỗ, chủ cửa hàng thường ngủ ít, ăn vội, đầu óc chỉ xoay quanh dòng tiền. Lúc ấy khả năng cân nhắc dài hạn giảm đi, người ta có xu hướng chọn cách tránh nỗi đau trước mắt, tức là cứ tiếp tục, thay vì nhìn kỹ con số.

Còn một thứ nữa là danh dự. Đã nói với họ hàng, bạn bè, đã nhận tiền góp của người thân; dừng lại nghĩa là phải đối mặt với họ. Nhiều người kéo dài cửa hàng thêm nửa năm chỉ để hoãn một cuộc nói chuyện. Hiểu ba lực kéo này giúp bạn biết: cảm giác "chưa nên dừng" không đủ làm căn cứ, cần những dấu hiệu cụ thể hơn.

Những dấu hiệu nên ngồi xuống tính chuyện dừng

Không có công thức chung cho mọi cửa hàng. Nhưng khi gặp từ ba dấu hiệu dưới đây trở lên, đó là lúc nên ngồi xuống với giấy bút, thay vì tiếp tục theo quán tính:

  • Lỗ liên tục nhiều tháng, kể cả những tháng lẽ ra là mùa đông khách.
  • Tiền bù lỗ đang lấy từ khoản ăn học của con, tiền chữa bệnh, tiền dành cho cha mẹ.
  • Bạn đã phải hỏi vay hoặc đang tính vay thêm chỉ để trả tiền nhà, tiền hàng tháng này.
  • Đã thử thay đổi rõ ràng (giá, sản phẩm, giờ mở) mà con số gần như không nhúc nhích.
  • Bạn tự trả lương cho mình bằng không từ lâu và sức khoẻ đi xuống thấy rõ.
  • Người cùng làm, như vợ chồng hay bạn góp vốn, đã nhiều lần nói muốn dừng.

Đây là những tín hiệu để xem xét kỹ, không phải mệnh lệnh phải đóng ngay. Với những quyết định có ràng buộc pháp lý, như hợp đồng thuê dài hạn, công ty có nhiều thành viên, hãy hỏi luật sư trước khi chốt.

Đặt mốc dừng từ trước: khung 90 ngày cân nhắc

Cách giảm sức kéo của cảm xúc là đặt mốc khi đầu còn tỉnh, rồi tôn trọng nó. Khung dưới đây dùng cho ba tháng bạn đang lưỡng lự.

Giai đoạnViệc nhỏ mỗi ngàyDấu hiệu đang đi đúngNếu trượt thì
Tuần 1 đến 2Ghi doanh thu và chi phí mỗi tối vào sổ, mất mười phút; viết ra số tiền tối đa còn sẵn sàng bỏ thêmCó con số thật thay cho cảm giác "hình như đỡ hơn"Ghi ba ngày một lần, nhưng không bỏ hẳn
Tuần 3 đến 4Chọn một hoặc hai thay đổi cuối cùng muốn thử; viết ra ngày đánh giáMốc được viết trên giấy và có người cùng biếtNhờ người thân giữ tờ giấy mốc hộ
Tháng thứ 2Làm theo thay đổi đã chọn; mỗi tối vẫn ghi sổ; một buổi trong tuần hoàn toàn không nghĩ tới cửa hàngNgủ được, ăn đủ, không phải bù tiền sinh hoạtNếu đã phải bù tiền sinh hoạt, đánh giá sớm hơn mốc
Tháng thứ 3Tới ngày đánh giá, đặt con số cạnh mốc đã viết; quyết định cùng người cùng chịuQuyết định dựa trên số, không dựa trên nỗi sợNếu quá rối, hoãn một tuần nhưng không hơn

Điều khó nhất của khung này không nằm ở việc ghi sổ, mà ở ngày đánh giá: lúc ấy cảm xúc sẽ lại xin thêm một tháng. Mốc đã viết ra chính là để chống lại giây phút đó.

Nói chuyện với người cùng chịu

Với vợ hoặc chồng: Đừng chờ tới khi đã quyết mới báo. Mời họ vào từ lúc đặt mốc: "Anh muốn cùng em xem số ba tháng tới. Nếu tới tháng mười một mà vẫn thế này, mình bàn chuyện dừng."

Với người góp vốn: Gửi con số thật, không tô hồng: "Cửa hàng lỗ liên tục từ tháng năm. Em đặt mốc đánh giá vào cuối tháng mười một và muốn anh chị cùng tham gia."

Với nhân viên: Chưa cần nói chuyện dừng khi chưa quyết, nhưng đừng hứa điều mình không chắc như tăng lương, thưởng Tết.

Với chính mình: Một câu viết ở đầu sổ: "Dừng đúng lúc cũng là một quyết định kinh doanh." Đọc lại vào những tối thấy tiếc.

Với cha mẹ đang lo: "Con đang xem lại số của cửa hàng, ba tháng nữa con quyết. Nhà mình chuyện ăn uống vẫn đủ, bố mẹ đừng đưa thêm tiền." Câu cuối quan trọng: nhận tiền của cha mẹ để cầm cự thường làm quyết định càng khó hơn.

Khi ai đó khuyên "cố lên, sắp được rồi": "Cảm ơn anh. Em đang đặt mốc để quyết bằng số, tới tháng mười một em sẽ biết." Bạn không cần tranh luận, chỉ cần giữ cái mốc của mình.

Hoàn cảnh khác nhau, sức kéo khác nhau

Cửa hàng là thu nhập duy nhất của cả nhà: Áp lực giữ nó lớn nhất, nhưng đây cũng là hoàn cảnh không thể để lỗ kéo dài nhất, vì mỗi tháng lỗ là một tháng ăn vào khoản sống. Mốc nên ngắn hơn, ví dụ hai tháng thay vì ba, và khoản tối đa bỏ thêm nên nhỏ hơn.

Một người còn đi làm công ăn lương: Gia đình có lưng đỡ nên dễ để cửa hàng lỗ âm thầm rất lâu, lấy lương bù dần. Ở đây cần hỏi thêm một câu: người đang đi làm có đồng ý tiếp tục bù không, và tới mức nào.

Có nhân viên làm lâu năm: Nhiều chủ nhỏ kéo dài vì thương nhân viên. Tình cảm ấy đáng quý, nhưng giữ cửa hàng thêm nửa năm rồi đóng đột ngột, nợ lương, thường làm họ thiệt hơn là báo sớm để họ kịp tìm chỗ mới.

Cửa hàng mang tên tuổi gia đình, mở từ đời cha mẹ: Quyết định dừng nặng thêm phần trách nhiệm với người đi trước. Cách nhẹ hơn là mời cha mẹ, anh chị em cùng xem số và cùng chịu quyết định, thay vì một mình gánh cả lịch sử của gia đình.

Giữ sức trong những tuần lưỡng lự

Giai đoạn cân nhắc thường mệt hơn cả lúc đã quyết, vì đầu óc phải giữ hai kịch bản cùng lúc. Hãy chủ động giảm tải: cắt bớt giờ mở cửa ở những khung vắng, giao bớt việc cho người khác, và giữ một buổi tối mỗi tuần không mở sổ, không xem tin nhắn khách.

Ăn đúng bữa và ngủ đủ không phải chuyện phụ. Quyết định dừng hay tiếp là quyết định cần một cái đầu tỉnh. Người thức trắng ba đêm liền rồi chốt đóng cửa, hoặc chốt vay thêm, thường hối hận vì đã chốt khi kiệt sức.

Tránh những cách "gỡ" hấp dẫn: vay nóng để cầm cự thêm một tháng, đầu tư một khoản lớn với hy vọng lật ngược, mở thêm chi nhánh để "tăng quy mô". Những cách đó biến một cửa hàng lỗ thành khoản nợ vượt khả năng trả. Nếu đã quyết dừng, phần tiếp theo là thu dọn và lên danh sách nợ, không phải tìm khoản vay để kéo dài.

Một thói quen nhỏ giúp nhiều người qua giai đoạn này: mỗi sáng trước khi mở cửa, đi bộ mười lăm phút quanh khu nhà mà không cầm điện thoại. Không phải để quên chuyện cửa hàng, mà để có một khoảng trong ngày đầu óc không phải tính toán. Những ý rõ ràng nhất về chuyện dừng hay tiếp thường đến trong những khoảng như vậy, không đến lúc đang ngồi nhìn két tiền vắng.

Nếu ngày đánh giá tới và bạn quyết tiếp tục, hãy đặt ngay mốc mới với khoản tối đa mới, đừng để cửa hàng trở lại chế độ chạy theo quán tính. Nếu quyết dừng, cho mình hai, ba ngày nghỉ hẳn trước khi bắt tay vào thu dọn; quyết định vừa chốt cũng tốn sức như một ca làm dài.

Khi nào nên gặp chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ

Giai đoạn quyết định dừng một việc làm ăn có thể kéo bạn xuống sâu hơn bạn nghĩ. Nên tìm tới khoa tâm lý hoặc tâm thần của bệnh viện, hoặc chuyên gia tâm lý có chứng chỉ, khi mất ngủ hầu hết các đêm kéo dài quá vài tuần, khi bạn thấy đau đầu, hồi hộp, tức ngực mà khám thông thường không rõ nguyên nhân, khi phải uống rượu bia mới thôi nghĩ, hoặc khi việc nhỏ hằng ngày như ăn, tắm, trả lời tin nhắn trở nên quá sức.

Nếu có lúc bạn nghĩ tới chuyện làm hại bản thân, hãy nói ngay với người thân tin cậy và đến cơ sở y tế gần nhất, nguy cấp thì gọi 115. Chuyên gia không quyết định thay bạn chuyện đóng hay mở cửa hàng, nhưng giúp bạn có lại cái đầu đủ tỉnh để tự quyết.

Lần đầu đi gặp, mang theo vài dòng ghi sẵn: tình trạng ngủ, ăn mấy tuần gần đây, những gì đang đè lên mình, và bạn mong lần gặp giúp được gì. Không cần kể hết chuyện cửa hàng; chuyên gia cần biết bạn đang sống thế nào hơn là doanh thu ra sao.

Câu hỏi thường gặp

Lỗ bao nhiêu tháng thì nên đóng cửa hàng?

Không có số tháng chung cho mọi cửa hàng. Điều đáng lo hơn là lỗ kéo dài cả trong mùa đông khách và phải lấy tiền sinh hoạt gia đình để bù.

Có nên vay thêm để cầm cự qua mùa thấp điểm?

Không nên coi vay là cách giữ cửa hàng sống. Nếu cửa hàng chỉ còn sống được nhờ tiền vay, đó là dấu hiệu cần đánh giá lại nghiêm túc, không phải lý do để vay thêm.

Người góp vốn muốn tiếp nhưng bản thân muốn dừng thì sao?

Đặt con số và mốc lên bàn để mọi người cùng nhìn. Nếu có ràng buộc góp vốn bằng văn bản hoặc là công ty, hỏi luật sư về quyền của từng bên trước khi quyết.

Làm sao biết mình đang quyết vì sợ hay vì số liệu?

Viết lý do ra giấy rồi đọc lại sau hai ngày. Lý do có số thì giữ, lý do chỉ có chữ "sợ", "ngại" thì gạch đi và xem phần còn lại.

Đặt mốc rồi mà tới ngày vẫn không dám quyết thì làm thế nào?

Cho mình thêm đúng một tuần và một người cùng ngồi xem số. Quá tuần đó mà vẫn chưa quyết thì cứ làm theo mốc đã viết từ lúc còn tỉnh.

Dừng kinh doanh có phải là bỏ cuộc?

Dừng một cửa hàng đang lỗ là bảo vệ phần vốn, sức khoẻ và thời gian còn lại. Nhiều người dừng đúng lúc rồi bắt đầu lại được, người cố quá thường mất cả khả năng bắt đầu lại.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138