VungChai.comVững Chãi
Nói với sếp và nơi làm việc khi đang gồng

Chứng kiến tai nạn lao động ở xưởng: xin tạm đổi vị trí và quay lại máy từng bước

Vừa chứng kiến đồng nghiệp gặp tai nạn ở máy bên cạnh: chuyện gì đang xảy ra trong người, cách xin tổ trưởng tạm đổi vị trí, nói gì với nhân sự và lịch quay lại máy.

A young factory worker seen from behind in a clean work uniform, walking across a bright factory courtyard toward a canteen at midday with a coworker beside him, wide shot

Sau khi chứng kiến một tai nạn lao động ở xưởng, sợ quay lại máy, giật mình, mất ngủ là phản ứng thường gặp. Bạn cứ nói thẳng với tổ trưởng và xin tạm đổi sang vị trí khác vài ngày đến vài tuần, kèm lịch quay lại từng bước có người kèm. Xin như vậy không phải là yếu, mà là cách giữ an toàn cho chính bạn và cho dây chuyền.

Ở xưởng, ít ai nói về chuyện này. Tai nạn xảy ra, người bị nạn được đưa đi, máy được dừng kiểm tra, rồi ca sau mọi người lại đứng vào chỗ cũ. Người đứng gần nhất, người chạy tới đầu tiên, người tắt máy thường mang hình ảnh đó về nhà mà không biết kể với ai. Phần dưới đi qua: chuyện gì đang xảy ra trong người, những ngày đầu, câu nói với tổ trưởng và nhân sự, lịch quay lại máy, người quanh mình, khi ngày tệ, và lúc nên gặp chuyên gia.

Chuyện gì đang xảy ra trong người sau khi chứng kiến

Thấy một tai nạn tận mắt, đặc biệt khi người bị nạn là người làm cạnh mình nhiều năm, là một cú sốc lớn. Trong vài ngày sau, nhiều người thấy tay run khi chạm vào máy, nghe tiếng máy dừng đột ngột là giật thót, đêm nằm hình ảnh cứ hiện lại, ăn không thấy ngon. Có người lại thấy tê liệt, như chuyện không phải của mình, rồi vài hôm sau mới bật khóc.

Đó là cách cơ thể phản ứng với một chuyện nguy hiểm: nó ghi nhớ rất kỹ để lần sau tránh. Vì vậy chỗ làm, tiếng máy, mùi dầu, giờ ca đều có thể kéo phản ứng đó trở lại. Những phản ứng này thường nhạt dần trong vài tuần nếu bạn được nghỉ đủ, được nói ra, và quay lại từng bước.

Còn một cảm giác hay gặp nữa: day dứt vì nghĩ mình đã có thể làm gì đó khác. Cảm giác này rất phổ biến ở người chứng kiến. Chuyện vì sao tai nạn xảy ra là việc của đoàn kiểm tra và công ty, không phải gánh nặng bạn phải tự mang.

Mỗi người mang cú sốc theo một cách, tuỳ hoàn cảnh. Người chạy tới sơ cứu thường nhớ hình ảnh rõ nhất. Người mới vào xưởng vài tháng hay nghi ngờ mình có hợp nghề không. Người làm lâu năm lại bất ngờ vì nghĩ mình đã quen. Người ở trọ một mình thì không có ai để kể buổi tối. Không có cách phản ứng nào là đúng hay sai.

Những ngày đầu: giữ nền trước khi quay lại

Trong vài ngày đầu sau tai nạn, làm những việc nhỏ sau, không cần làm hết một lúc:

  1. Báo tổ trưởng là bạn chưa sẵn sàng đứng máy đó, ngay trong ca tiếp theo. Một câu là đủ (mẫu ở phần dưới).
  2. Ăn đủ bữa và ngủ, kể cả khi không thấy đói, nằm lâu mới ngủ. Tránh rượu bia sau ca để "cho quên".
  3. Kể với một người: vợ hoặc chồng, bạn cùng phòng trọ, người nhà ở quê qua điện thoại. Không cần kể chi tiết, chỉ cần nói mình vừa thấy một chuyện đáng sợ.
  4. Ghi lại những gì bạn nhớ về lúc xảy ra, nếu công ty hoặc đoàn kiểm tra sẽ hỏi. Ghi một lần, rồi cất đi, không đọc đi đọc lại.
  5. Hỏi thăm người bị nạn qua tổ trưởng hoặc công đoàn, nếu bạn muốn. Biết được tình hình thật thường đỡ hơn nghe tin đồn.
  6. Đi bộ hoặc vận động nhẹ mười lăm phút sau ca, ra khỏi khu xưởng, để cơ thể bớt căng.

Câu nói mẫu với tổ trưởng và phòng nhân sự

Với tổ trưởng, ngay ca sau: "Anh ơi, từ hôm qua em cứ đứng vào máy là run tay. Em xin tạm làm khâu khác vài ngày, em vẫn đi làm đủ ca." Nói rõ bạn vẫn làm, chỉ xin đổi chỗ.

Đề xuất cụ thể: "Em làm được khâu kiểm hàng hoặc đóng gói. Khi nào thấy ổn hơn em sẽ đứng lại máy cũ, có người kèm vài ca đầu."

Khi tổ trưởng nói "ai cũng phải quen thôi": "Em hiểu, em cũng muốn quay lại sớm. Em chỉ sợ lúc đang run tay mà đứng máy thì không an toàn cho em và cho cả dây chuyền." An toàn là lý lẽ mà xưởng nào cũng phải nghe.

Với phòng nhân sự hoặc an toàn lao động: "Em là người đứng gần lúc xảy ra tai nạn. Em muốn hỏi công ty có hỗ trợ gì cho người chứng kiến không, và em có thể tạm đổi vị trí theo quy định nào."

Với công đoàn cơ sở: Nếu xưởng có công đoàn, bạn có thể nhờ họ đi cùng khi nói chuyện, hoặc hỏi về các chế độ liên quan. Đó là việc bình thường của tổ chức này.

Khi được hỏi để lập biên bản: Kể đúng những gì bạn thấy, không đoán, không đổ lỗi. Câu hỏi về quyền lợi, trách nhiệm pháp lý thì để công ty, cơ quan chức năng và luật sư trả lời.

Lịch quay lại máy từng bước

Lịch dưới đây là khung bốn tuần, cần tổ trưởng đồng ý và chỉnh theo dây chuyền thực tế. Mốc đo bằng việc làm được, không bằng việc đã hết sợ hay chưa:

Giai đoạnViệc nhỏ mỗi ngàyDấu hiệu đang đi đúngNếu trượt thì
Tuần 1Làm khâu khác; mỗi ngày đi ngang khu máy cũ một lần lúc máy chạyĐi ngang được mà không phải dừng lạiNhờ đồng nghiệp đi cùng
Tuần 2Đứng cạnh người đang chạy máy cũ mười lăm phút mỗi ca; hỏi lại quy trình an toànTay bớt run khi đứng gầnGiữ ở mức đứng cạnh thêm vài ngày
Tuần 3Chạy máy cũ nửa ca, có người kèm bên cạnhLàm hết nửa ca không phải dừng giữa chừngQuay về đứng cạnh, báo tổ trưởng
Tuần 4Chạy máy đủ ca, vẫn có người cùng tổ ở gầnNgủ được phần lớn các đêm; ăn uống bình thườngĐề nghị đổi hẳn sang khâu khác và gặp chuyên gia

Lịch này hợp với người còn muốn giữ khâu cũ. Nếu bạn biết chắc mình không muốn đứng lại máy đó nữa, nói sớm với tổ trưởng để được sắp khâu khác lâu dài, thay vì gồng qua từng tuần.

Nếu sau tai nạn máy được sửa, quy trình được đổi, hãy xin được hướng dẫn lại đầy đủ trước khi chạy. Biết rõ cái gì đã thay đổi giúp bạn yên tâm hơn nhiều.

Người quanh mình: đồng nghiệp, gia đình, người bị nạn

Với đồng nghiệp cùng tổ: Có khi cả tổ cùng bị ảnh hưởng mà không ai nói. Một câu "mấy hôm nay mình cứ nghĩ mãi chuyện hôm đó" có thể mở ra một cuộc nói chuyện giúp nhiều người nhẹ đi.

Với người hay đùa cho qua: Có người đùa để tự trấn an. Bạn không cần đùa theo. "Mình chưa đùa chuyện đó được" là đủ.

Với gia đình: Người nhà có thể lo và khuyên bỏ việc ngay. Nói cho họ biết bạn đang xin đổi vị trí và quay lại từng bước, để họ yên tâm và không thúc bạn quyết định vội.

Với người bị nạn và gia đình họ: Nếu muốn thăm hỏi, đi cùng tổ hoặc công đoàn. Không cần nói gì nhiều; có mặt và hỏi họ cần gì là đủ.

Với người ở trọ một mình: Nếu bạn sống xa nhà, chọn một người bạn cùng xưởng để đi ăn sau ca vài hôm đầu. Ở một mình trong phòng trọ những tối đầu thường là lúc khó nhất.

Khi ngày tệ và những cái bẫy hay gặp

Sẽ có ca bạn đang làm tốt thì nghe tiếng máy kẹt và tim đập thình thịch. Khi đó, dừng tay đúng quy trình, bước ra khỏi máy, báo tổ trưởng. Làm chậm lại một ngày không có nghĩa là hỏng cả lịch quay lại.

Những cái bẫy hay gặp: cố đứng máy ngay để chứng tỏ mình không sợ, rồi run tay gây thêm sự cố; uống rượu sau ca mỗi tối để ngủ; nghỉ việc ngay trong tuần đầu vì sợ, rồi mất thu nhập đúng lúc đang chưa ổn; và giữ im lặng vì nghĩ đàn ông con trai thì phải chịu được. Quyết định đổi việc nên để sau khi đã thử quay lại từng bước và đã nói chuyện với người có chuyên môn.

Nếu một tuần trượt hẳn, bạn lại không dám bước vào xưởng, quay về bước đầu của lịch: làm khâu khác, đi ngang khu máy cùng một người. Lùi một bước không xoá những bước đã đi, và báo tổ trưởng sớm luôn tốt hơn để họ tự nhận ra.

Khi nào nên gặp chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ

Giật mình, mơ lại, ngại đứng máy vài tuần là thường gặp sau khi chứng kiến tai nạn. Nên gặp chuyên gia tâm lý có chứng chỉ hoặc bác sĩ ở khoa tâm lý, tâm thần của bệnh viện, hoặc nhờ phòng y tế công ty giới thiệu, nếu bạn thấy:

  • Hình ảnh tai nạn hiện lại liên tục, làm bạn hoảng sợ, kéo dài quá vài tuần.
  • Không thể bước vào khu xưởng, né tránh tới mức không đi làm được.
  • Mất ngủ, ác mộng nhiều đêm liền.
  • Tê liệt cảm xúc, cáu gắt, không làm nổi việc tối thiểu.
  • Dùng rượu bia mỗi tối để ngủ hoặc để quên.

Nhiều xưởng có phòng y tế hoặc cán bộ an toàn; hỏi họ trước là cách nhanh nhất để được giới thiệu nơi phù hợp. Lần gặp đầu, bạn chỉ cần kể mình đã thấy gì, từ hôm đó ngủ, ăn, đi làm ra sao, không cần kể lại từng chi tiết nếu thấy khó.

Đi gặp chuyên gia sau một tai nạn không phải chuyện xấu hổ. Những người làm nghề có rủi ro cao như cứu hoả, y tế, lái xe vẫn được khuyên làm vậy sau sự cố, để quay lại làm việc an toàn hơn.

Câu hỏi thường gặp

Chứng kiến tai nạn có được xin nghỉ không?

Bạn có thể xin nghỉ phép hoặc nghỉ việc riêng theo quy định công ty, hoặc xin tạm đổi vị trí. Hỏi tổ trưởng và phòng nhân sự loại nghỉ phù hợp. Nếu bác sĩ cho rằng bạn cần nghỉ, giấy của bác sĩ sẽ giúp công ty sắp xếp.

Xin đổi vị trí có bị trừ lương không?

Tuỳ quy định và thoả thuận với công ty, vì mỗi khâu có thể có mức tính khác. Hãy hỏi rõ trước khi đổi, và ghi lại thoả thuận. Nếu thấy bất hợp lý, hỏi công đoàn hoặc phòng nhân sự.

Có phải khai với đoàn kiểm tra không?

Nếu được hỏi, hãy kể đúng những gì bạn thấy, không đoán và không đổ lỗi. Bạn có thể nhờ công đoàn hoặc người của phòng nhân sự có mặt. Câu hỏi về trách nhiệm pháp lý thì để cơ quan chức năng và luật sư xử lý.

Bao lâu thì hết sợ đứng máy?

Không có mốc chung. Nhiều người thấy nhẹ dần sau vài tuần nếu quay lại từng bước có người kèm. Nếu sau một thời gian vẫn không đứng được máy, đó là lúc nên gặp chuyên gia và cân nhắc đổi hẳn khâu.

Có nên nghỉ việc luôn cho an toàn không?

Không nên quyết trong tuần đầu khi đang sốc. Hãy thử đổi vị trí và quay lại từng bước, nói chuyện với gia đình và người có chuyên môn trước. Nếu sau đó vẫn thấy không thể, quyết định lúc đó sẽ vững hơn.

Mình cứ nghĩ lẽ ra đã có thể cứu được, phải làm sao?

Cảm giác day dứt này rất thường gặp ở người chứng kiến. Kể nó ra với một người tin cậy hoặc chuyên gia giúp bạn nhẹ hơn. Nguyên nhân tai nạn là việc của đoàn kiểm tra, không phải gánh nặng bạn tự mang.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138