VungChai.comVững Chãi
Thi trượt, tai nạn, ốm dài: quay lại nhịp cũ

Bị kỷ luật ở công ty: 90 ngày tiếp tục đi làm sau quyết định kỷ luật

Vừa nhận quyết định kỷ luật mà vẫn ở lại làm việc: đọc kỹ giấy tờ, ngày đầu quay lại phòng, nói với sếp và đồng nghiệp, kế hoạch 90 ngày lấy lại sự tin cậy.

A young man seen from behind walking into a bright office corridor with a work bag in soft morning daylight, potted plants along the wall, low angle wide shot

Bị kỷ luật mà vẫn ở lại công ty, 90 ngày tới nên đi theo ba việc: đọc kỹ quyết định và hỏi rõ những gì mình chưa hiểu, quay lại làm việc đúng giờ với chất lượng ổn định từng ngày, và chủ động một cuộc nói chuyện với quản lý về cách lấy lại sự tin cậy. Sự tin cậy ở chỗ làm được dựng lại bằng chuỗi ngày làm đúng, không bằng một lời xin lỗi lớn.

Hoàn cảnh này khó vì bạn phải mỗi ngày đi qua những người biết chuyện, ngồi họp với người đã ký quyết định, và giữ sự tập trung trong lúc đầu óc còn nặng. Bài đi qua những gì hay diễn ra trong người, việc của tuần đầu, khung 90 ngày theo giai đoạn, câu nói mẫu với sếp, đồng nghiệp và gia đình, những ngày tệ, và khi nào nên gặp chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ. Phần quyền lợi, khiếu nại kỷ luật chỉ nói nguyên lý; muốn hiểu kỹ thì hỏi luật sư hoặc cơ quan quản lý lao động.

Vì sao những ngày sau quyết định kỷ luật lại nặng nề đến thế

Người vừa bị kỷ luật thường kể rằng cả tuần đầu họ đi làm như người đi trên băng mỏng: nghe ai thì thầm cũng nghĩ là nói về mình, đọc một tin nhắn của sếp mà tim đập nhanh, về nhà vẫn tua lại buổi họp kỷ luật, đêm ngủ chập chờn. Có người làm việc chậm hẳn đi vì sợ sai thêm, có người lại cáu bẳn với gia đình.

Đây là phản ứng hay gặp khi một người vừa bị đánh giá công khai ở nơi gắn với thu nhập và danh dự của mình. Cơ thể ở trạng thái cảnh giác, đầu óc dồn sức để dò xem mọi người nghĩ gì, nên còn lại rất ít sức cho công việc thật. Nhận ra điều đó giúp bạn bớt trách mình "sao lại yếu thế".

Một điểm cần tách bạch: quyết định kỷ luật nói về một hành vi hoặc một sự việc, không phải bản án cho cả con người bạn. Có thể bạn thấy quyết định là đúng, có thể bạn thấy chưa thoả đáng. Cả hai trường hợp, việc giữ được nhịp làm việc trong ba tháng tới đều có lợi cho bạn: nếu muốn ở lại lâu dài, nó dựng lại uy tín; nếu sau này muốn đi, nó cho bạn một lý lịch làm việc sạch hơn ở giai đoạn cuối.

Tuần đầu sau quyết định: giữ nền

Bảy ngày đầu là lúc dễ làm thêm điều đáng tiếc nhất. Gợi ý những việc cần làm và không nên làm:

  1. Đọc kỹ văn bản kỷ luật. Hình thức kỷ luật là gì, có thời hạn không, ảnh hưởng tới lương, thưởng, xét nâng bậc ra sao, khi nào hết hiệu lực. Chỗ nào không rõ, hỏi bộ phận nhân sự bằng văn bản hoặc email.
  2. Giữ lại bản sao giấy tờ. Biên bản họp, quyết định, những trao đổi liên quan. Nếu có ý định khiếu nại, hỏi luật sư hoặc cơ quan quản lý lao động về thời hạn và trình tự, không tự đoán.
  3. Đi làm đúng giờ, làm đủ phần việc. Tuần này không cần làm gì nổi bật, chỉ cần không trễ, không bỏ sót, trả lời tin nhắn công việc đúng hạn.
  4. Kể với một người ngoài công ty. Vợ chồng, bạn thân, anh chị. Một người để nói hết những bực bội mà không phải lo lan ra chỗ làm.
  5. Không viết gì lên mạng xã hội về chuyện này. Kể cả những dòng trạng thái bóng gió. Những gì đã đăng thường đi xa hơn bạn tưởng và khó rút lại.

Những việc hoãn được: quyết định nghỉ việc, đi tìm việc mới, tranh luận lại với người đã ký quyết định. Những việc bỏ hẳn: nói xấu sếp hoặc người liên quan với đồng nghiệp, tìm cách "trả đũa".

Khung 90 ngày lấy lại sự tin cậy

Ba giai đoạn, mỗi giai đoạn có việc nhỏ lặp lại hằng ngày. Khung này không hứa sẽ được nâng lương hay gỡ kỷ luật sớm, chỉ giúp bạn có nhịp.

Giai đoạnViệc nhỏ mỗi ngàyDấu hiệu đang đi đúngNếu trượt thì
Ngày 1 đến 30Đến sớm mười phút, ghi danh sách việc trong ngày, xong việc nào báo việc đó, kiểm lại hai lần những việc thuộc đúng lĩnh vực bị kỷ luậtKhông có lỗi lặp lại, quản lý không phải nhắcGiảm nhận thêm việc ngoài phần chính, tập trung làm đúng
Ngày 31 đến 60Hẹn quản lý một buổi trao đổi ngắn; chọn một việc chủ động đề xuất cải tiến nhỏ trong phần mình phụ tráchCó buổi trao đổi, có phản hồi cụ thể từ quản lýHỏi lại qua email, xin một mốc khác
Ngày 61 đến 90Giữ nhịp như trên, nhận lại dần những đầu việc trước đây; ghi lại kết quả công việc mỗi tuầnĐược giao lại việc có trách nhiệm hơnGiữ nhịp thêm một tháng, không vội đòi hỏi

Việc kiểm lại hai lần ở đúng lĩnh vực từng sai rất quan trọng. Nếu bị kỷ luật vì sai sót trong thanh toán, mỗi khoản chi nên có một bước tự đối chiếu; nếu vì trễ hạn, mỗi việc có ngày nhắc trước ba ngày. Những thay đổi cụ thể như vậy, khi được quản lý nhìn thấy, nói nhiều hơn mọi lời hứa.

Nói với sếp, đồng nghiệp và gia đình

Với quản lý trực tiếp, sau khoảng hai tuần. "Em muốn xin anh mười lăm phút. Em đã nhận quyết định và hiểu chỗ sai của mình. Ba tháng tới em sẽ làm thế này để không lặp lại. Anh có góp ý gì thêm để em làm tốt hơn không ạ?" Nói ngắn, không biện hộ lại sự việc.

Nếu bạn thấy quyết định chưa thoả đáng. Vẫn giữ nhịp làm việc, và đi đường chính thức: hỏi nhân sự về thủ tục khiếu nại, hỏi luật sư hoặc cơ quan quản lý lao động. Không tranh luận trong hành lang, không kéo đồng nghiệp về phía mình.

Với đồng nghiệp hỏi thẳng. "Ừ, mình có sai sót và đã nhận kỷ luật. Giờ mình đang làm lại cho chắc." Một câu, không kể chi tiết, không đổ lỗi cho ai.

Với đồng nghiệp bàn tán sau lưng. Không đối chất. Cách trả lời tốt nhất là ba tháng làm việc đều đặn. Nếu lời bàn tán thành xúc phạm hay quấy rối, báo quản lý hoặc nhân sự.

Với gia đình. "Anh bị kỷ luật ở công ty vì để sai sót trong khâu đối chiếu công nợ. Lương tháng tới có thể giảm một phần. Anh vẫn đi làm, đang cố làm lại cho tốt. Anh cần em đừng hỏi dồn trong tuần này, cuối tuần mình ngồi tính tiền nhà."

Những ngày tệ và cái bẫy hay gặp

Sẽ có ngày một cuộc họp nhắc lại chuyện cũ, hoặc một lỗi nhỏ của bạn bị nhìn kỹ hơn người khác. Những ngày như vậy, làm xong việc chắc chắn phải xong, về đúng giờ, làm một việc giúp đầu óc rời công ty như đi bộ, nấu ăn, chơi với con. Sáng hôm sau bắt đầu lại từ danh sách việc.

Bẫy thứ nhất là ở lại cực muộn để chứng tỏ, rồi kiệt sức và sai tiếp vì mệt. Chất lượng đều đặn trong giờ làm đáng giá hơn số giờ ngồi lại. Bẫy thứ hai là nộp đơn nghỉ trong tuần đầu vì không chịu nổi ánh nhìn. Quyết định đó có thể đúng về lâu dài, nhưng nên đợi ít nhất một hai tháng, khi đầu óc đã lạnh, và khi đã bàn với gia đình.

Bẫy thứ ba là rượu bia sau giờ làm để xả, nhất là đi cùng những đồng nghiệp hay than phiền về công ty; những buổi đó dễ thành nơi bạn nói ra điều không nên nói. Bẫy thứ tư là tự cô lập: ăn trưa một mình mãi, không tham gia gì với nhóm. Giữ những sinh hoạt bình thường giúp mọi người, kể cả bạn, quen lại nhanh hơn.

Khác nhau theo hình thức và hoàn cảnh

Bị khiển trách, hình thức nhẹ. Thường ảnh hưởng chủ yếu tới danh dự và một số đánh giá. Trọng tâm là giữ tâm lý, không để chuyện nhỏ thành chuyện lớn vì phản ứng thái quá.

Bị kéo dài thời hạn nâng lương hoặc chuyển làm việc khác. Ảnh hưởng tới tiền và vai trò. Ngồi với gia đình tính lại chi tiêu tối thiểu cho thời gian chịu kỷ luật; nếu bị chuyển việc, học nhanh việc mới như học một vị trí mới thật sự, không làm cho có.

Bạn là người trụ cột tài chính. Nỗi lo tiền dễ đẩy bạn vào quyết định vội. Liệt kê khoản thiết yếu, khoản hoãn được; hỏi ngân hàng giãn kỳ trả nếu cần; không vay thêm để giữ mức sống cũ.

Bạn là quản lý bị kỷ luật trước nhân viên. Đây là vị trí khó nhất. Nói với nhóm một lần, ngắn và thẳng, rồi tiếp tục điều hành bình thường. Nhân viên thường tôn trọng người nhận trách nhiệm hơn người lảng tránh.

Khi nào nên gặp chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ

Lo âu, xấu hổ, ngủ kém vài tuần sau khi bị kỷ luật là chuyện hay gặp. Nên tìm người có chuyên môn khi:

  • Mất ngủ kéo dài quá ba tuần, đêm nào cũng tua lại chuyện ở công ty.
  • Sợ đi làm đến mức buồn nôn, đau bụng, tim đập nhanh mỗi sáng.
  • Không làm nổi những việc tối thiểu ở chỗ làm, sai sót tăng lên dù đã cố.
  • Uống rượu bia nhiều lên để chịu đựng.
  • Cảm giác xấu hổ, vô dụng kéo dài và lan sang mọi phần khác của cuộc sống.

Có thể đến cơ sở y tế gần nhà, khoa tâm lý hoặc tâm thần bệnh viện, hoặc chuyên gia tâm lý có chứng chỉ. Một số công ty có chương trình hỗ trợ nhân viên, những trao đổi trong đó thường được giữ kín; hỏi bộ phận nhân sự.

Khi đi khám, nói rõ bạn vừa trải qua một quyết định kỷ luật và những gì đang diễn ra với giấc ngủ, ăn uống, công việc. Nhiều người ngại vì nghĩ chuyện công việc thì tự lo được; nhưng khi cơ thể đã lên tiếng bằng mất ngủ, đau bụng mỗi sáng, thì nhờ người có nghề nhìn giúp là việc hợp lý, không phải dấu hiệu yếu kém.

Câu hỏi thường gặp

Bị kỷ luật ở công ty có nên nghỉ việc luôn không?

Không nên quyết trong tuần đầu. Giữ nhịp làm việc ít nhất một hai tháng, bàn với gia đình, rồi mới cân nhắc. Ở lại làm tốt một giai đoạn cũng giúp lý lịch của bạn sạch hơn nếu sau này muốn đi.

Thấy quyết định kỷ luật chưa thoả đáng thì làm gì?

Vẫn đi làm bình thường, giữ bản sao giấy tờ, hỏi bộ phận nhân sự về thủ tục khiếu nại và hỏi luật sư hoặc cơ quan quản lý lao động. Không tranh luận ngoài hành lang hay trên mạng xã hội.

Có nên xin gặp sếp sau khi bị kỷ luật không?

Nên, sau khoảng hai tuần, một cuộc gặp ngắn: nhận chỗ sai, nói cách bạn sẽ làm để không lặp lại, hỏi góp ý. Không dùng buổi đó để biện hộ lại sự việc.

Đồng nghiệp bàn tán sau lưng thì xử lý thế nào?

Không đối chất. Làm việc đều đặn là câu trả lời rõ nhất. Nếu lời bàn tán thành xúc phạm hoặc quấy rối, báo quản lý hoặc bộ phận nhân sự.

Bị kỷ luật có nên nói với gia đình không?

Nên, nhất là khi ảnh hưởng tới thu nhập. Nói ngắn, nói thật, kèm việc bạn đang làm để sửa. Giấu gia đình thường làm bạn phải gánh một mình và dễ căng thẳng hơn.

Khi nào cần gặp chuyên gia tâm lý sau khi bị kỷ luật?

Khi mất ngủ, sợ đi làm đến mức đau người, không làm nổi việc tối thiểu, phải dùng rượu bia để chịu kéo dài quá vài tuần. Đến cơ sở y tế hoặc khoa tâm lý bệnh viện.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138