VungChai.comVững Chãi
Sống chung với áp lực công việc kéo dài

Áp lực chỉ tiêu tăng mỗi quý: sống chung với con số mà không để nó chiếm hết ngày

Chỉ tiêu doanh số, số hồ sơ, số khách tăng đều mỗi quý: tách việc mình kiểm soát được khỏi con số, nhịp tuần cho người làm bán hàng và câu nói với quản lý.

A young man seen from the side with face turned away writing in a notebook at a small café terrace table with a cup of tea, golden late-afternoon light

Sống chung với chỉ tiêu tăng mỗi quý là tách con số cuối quý, thứ mình không kiểm soát hết, khỏi những việc mỗi ngày mình kiểm soát được: số cuộc gọi, số lần gặp khách, số hồ sơ được chăm kỹ. Ngày được tính là ngày làm đủ việc của mình, không phải ngày con số nhích lên.

Chỉ tiêu tăng một lần thì người ta cố được. Chỉ tiêu tăng đều đặn mỗi quý, trong khi thị trường không lớn thêm và khách không nhiều hơn, thì áp lực thành nền thường trực: sáng mở mắt đã nghĩ tới bảng xếp hạng, tối nằm nghĩ khách nào còn có thể chốt. Người làm bán hàng, tư vấn bảo hiểm, tín dụng, chăm sóc khách hàng, giao dịch viên đều quen cảm giác này. Bài đi qua những gì đang diễn ra trong người, việc giữ nền khi vừa nhận chỉ tiêu mới, nhịp tuần cho ba tháng, cách nói chuyện với quản lý và gia đình, những tháng hụt số, và khi nào nên gặp chuyên gia.

Con số treo trên đầu làm gì với người ta

Chỉ tiêu là một kiểu áp lực đặc biệt: nó đo được, hiện lên mỗi ngày, và so mình với người khác công khai. Đầu óc con người phản ứng mạnh với kiểu đe doạ "bị đánh giá", nhất là khi kết quả không nằm trọn trong tay mình. Khách đổi ý, thị trường chững, sản phẩm đối thủ rẻ hơn, nhưng tên trên bảng vẫn là tên mình.

Vì vậy rất hay gặp những phản ứng sau: kiểm tra số liệu liên tục trên điện thoại, kể cả lúc ăn cơm; khó chịu khi thấy đồng nghiệp chốt được đơn; ngủ chập chờn vào tuần cuối quý; mất hứng với những việc ngoài công việc vì "chưa đạt thì chưa được nghỉ". Có người lại thấy tê liệt, mở danh sách khách ra rồi không gọi nổi ai. Đó là phản ứng thường gặp của cơ thể trước áp lực kéo dài, không phải bằng chứng mình không hợp nghề.

Điều nguy hiểm là khi giá trị bản thân bị gắn hết vào con số. Quý đạt thì thấy mình giỏi, quý hụt thì thấy mình vô dụng. Sống mười hai tháng theo nhịp lên xuống ấy, người ta mòn nhanh hơn nhiều so với việc chỉ đơn giản là bận.

Tuần đầu khi nhận chỉ tiêu mới

Khi chỉ tiêu quý mới được giao, làm năm việc này trong tuần đầu, trước khi cuộc đua bắt đầu:

  1. Đổi chỉ tiêu quý thành việc mỗi ngày. Ngồi với số liệu cũ của chính mình: bao nhiêu cuộc gọi ra một cuộc hẹn, bao nhiêu cuộc hẹn ra một hợp đồng. Từ đó tính ngược ra mỗi ngày cần làm bao nhiêu việc. Con số mỗi ngày là thứ mình làm chủ được.
  2. Hỏi rõ những gì chưa rõ. Chỉ tiêu tính theo doanh số hay số hợp đồng, có bù trừ giữa các tháng không, hụt thì hệ quả cụ thể là gì. Lo sợ thường lớn nhất ở chỗ mơ hồ.
  3. Ghi ra các khoản chi thiết yếu theo phần lương cứng. Tiền nhà, ăn uống, học phí con, đi lại. Nếu lương cứng đủ cho những khoản này thì một quý hụt hoa hồng là khó khăn, không phải thảm hoạ. Biết điều đó làm giảm hẳn nỗi sợ.
  4. Chặn một khung giờ không xem số liệu. Ví dụ từ tám giờ tối tới sáng hôm sau, tắt thông báo của ứng dụng báo cáo.
  5. Giữ giờ ngủ và bữa sáng. Hai thứ này hay bị hy sinh đầu tiên vào tuần cuối quý, và mất chúng thì mọi thứ khác đi xuống theo.

Nhịp ba tháng: việc nhỏ mỗi ngày thay cho nỗi lo con số

Một quý có thể chia thành ba chặng, mỗi chặng có việc riêng. Bảng dưới là khung mẫu, điều chỉnh theo nghề.

Giai đoạnViệc nhỏ mỗi ngàyDấu hiệu đang đi đúngNếu trượt thì
Tháng đầu quýLàm đủ số việc đầu vào đã tính (gọi, gặp, gửi báo giá); ghi một dòng: hôm nay học được gì từ kháchDanh sách khách tiềm năng dày lên dù chưa ra đơnGiảm mục tiêu ngày xuống mức chắc chắn làm được rồi tăng dần
Tháng giữa quýChăm lại khách cũ; nghỉ mười phút sau mỗi buổi gặp khách khó; một buổi tối trong tuần không làm việcNgủ được, không xem số liệu ngoài giờRà xem đang bỏ bước nào trong quy trình, hỏi người đi trước
Tháng cuối quýTập trung vào nhóm khách đã nóng; giữ giờ ăn, giờ ngủ như hai tháng trướcVẫn có lúc nghĩ tới chuyện khác ngoài con sốBáo quản lý sớm dự báo hụt, đừng đợi ngày cuối
Tuần đầu quý sauGhi ba điều làm tốt, một điều đổi; nghỉ một buổi cho lại sứcNhìn quý cũ mà không tự trách hay tự caoNếu hụt hai quý liền, xem phần nói chuyện với quản lý

Mấu chốt là cột "việc nhỏ mỗi ngày" phải đo được và nằm trong tay mình. Ngày nào làm đủ cột đó là ngày làm tròn phần việc, dù kết quả chưa tới.

Nói chuyện với quản lý và người nhà

Khi chỉ tiêu tăng mà nguồn khách không tăng: "Quý này chỉ tiêu tăng thêm một phần năm, nhưng nguồn khách mới của em ba tháng qua không đổi. Em muốn hỏi công ty có hỗ trợ thêm nguồn khách hay em nên dồn vào nhóm khách nào." Nói bằng số liệu của mình, không than.

Khi dự báo hụt: "Theo tiến độ hiện tại, cuối quý em đạt khoảng tám phần mười. Em đang làm thêm hai việc này để kéo lên. Em báo sớm để anh chủ động." Quản lý thường khó chịu nhất khi bất ngờ vào ngày cuối.

Khi bị so sánh trước cả nhóm: Không cần đáp lúc đó. Sau buổi họp, hẹn riêng: "Em muốn biết anh thấy em cần đổi gì cụ thể để quý sau tốt hơn." Kéo câu chuyện về việc làm được.

Với người nhà: "Tuần cuối quý anh sẽ về muộn và hay cáu, không phải vì nhà. Nếu anh gắt, em nhắc anh một câu là được." Người nhà biết trước thì không phải đoán tâm trạng.

Với chính mình, cuối mỗi ngày: Hỏi "hôm nay mình đã làm đủ phần việc của mình chưa", thay vì "hôm nay con số lên chưa".

Tháng hụt số: làm lại mà không tự hành hạ

Sẽ có tháng hụt nặng. Lúc đó người ta hay rơi vào một trong ba cái bẫy. Bẫy thứ nhất là cày gấp đôi, gọi khách dồn dập, bỏ ăn bỏ ngủ, rồi kiệt sức đúng lúc cần bền. Bẫy thứ hai là buông hẳn, nghĩ "quý này hỏng rồi", rồi trôi qua những tuần còn lại. Bẫy thứ ba là tự bỏ tiền túi bù doanh số, giảm giá ngầm cho khách, hoặc vay mượn để mua hàng chạy số: cách này đẩy mình vào nợ và vào rủi ro với công ty, tuyệt đối không nên.

Cũng đừng giấu nhóm việc mình đang hụt. Nhiều người im lặng tới ngày cuối vì ngại, rồi bị bất ngờ cả hai phía. Báo sớm vừa cho quản lý thời gian xoay, vừa gỡ cho mình gánh nặng phải giữ bí mật.

Cách làm lại là quay về cột việc nhỏ mỗi ngày trong bảng, hạ xuống mức chắc chắn làm được trong một tuần, rồi tăng dần. Ngồi với người đi trước trong nghề nửa tiếng, nhờ họ xem lại một cuộc gọi hay một buổi gặp khách. Ghi rõ những gì nằm ngoài tầm tay (thị trường, chính sách giá) để không tự nhận lỗi cho cả những thứ ấy.

Nếu hụt hai, ba quý liền dù đã làm đủ việc đầu vào, đó là chuyện cần nói rõ với quản lý về chỉ tiêu hoặc về vị trí, không phải chuyện cố thêm. Còn quyết định đổi nghề hay ở lại là một câu hỏi riêng, nên để lúc đầu óc đã nguội, không đưa ra vào tuần cuối quý.

Giữ một phần đời không có con số

Người làm theo chỉ tiêu dễ để công việc tràn sang mọi chỗ, vì việc nào cũng có thể là "biết đâu ra khách". Đi đám cưới cũng nghĩ tới mời bảo hiểm, cà phê với bạn cũng nghĩ tới giới thiệu sản phẩm. Lâu dần không còn chỗ nào để nghỉ.

Hãy giữ ít nhất một việc trong tuần hoàn toàn không đo đếm: đá bóng với nhóm bạn cũ, nấu một bữa cho nhà, chăm mấy chậu cây, đưa con đi bơi. Việc đó không cần giỏi, không cần tiến bộ, chỉ cần là chỗ mình không bị chấm điểm. Một số người còn giữ riêng một nhóm bạn không có ai làm cùng nghề, để có nơi câu chuyện không xoay quanh doanh số.

Với người làm ca kíp hay đi thị trường cả ngày, việc ấy có thể rất nhỏ: nửa tiếng tưới cây buổi sáng trước khi mở điện thoại, hay một vòng xe đạp chiều Chủ nhật. Điều quan trọng là nó lặp lại đều, có chỗ cố định trong tuần, và không ai hỏi kết quả. Nếu tuần nào bận tới mức phải bỏ, ghi chú lại và giữ nó cho tuần sau, đừng để mất hẳn.

Cái lợi của phần đời này không chỉ là nghỉ ngơi. Nó nhắc mình rằng giá trị của mình rộng hơn một dòng trên bảng xếp hạng, và chính điều đó làm mình bền hơn qua những quý xấu.

Khi nào nên gặp chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ

Áp lực chỉ tiêu là một phần của nghề, nhưng nên tìm người có chuyên môn khi:

  • Lo âu không dứt suốt nhiều tuần, tim đập nhanh, khó thở mỗi khi nghĩ tới cuộc họp số liệu.
  • Mất ngủ thường xuyên, kể cả đầu quý khi áp lực đã nhẹ hơn.
  • Sụt cân, bỏ ăn, hoặc ăn uống mất kiểm soát.
  • Không gọi nổi cho khách, không mở nổi danh sách việc nhiều ngày liền.
  • Phải dùng rượu bia, thuốc lá nhiều hơn hẳn để chịu đựng.
  • Thấy bản thân vô giá trị, buồn kéo dài, mất hứng thú với mọi thứ.

Có thể bắt đầu bằng việc khám ở cơ sở y tế gần nhà, rồi được giới thiệu tới khoa tâm lý hoặc khoa tâm thần của bệnh viện, hoặc tìm chuyên gia tâm lý có chứng chỉ. Nếu có lúc xuất hiện ý nghĩ làm hại bản thân, hãy nói ngay với một người thân tin cậy, đến cơ sở y tế gần nhất, hoặc gọi 115 nếu nguy cấp.

Câu hỏi thường gặp

Chỉ tiêu tăng mỗi quý có phải là bình thường không?

Ở nhiều công ty, chỉ tiêu tăng theo kế hoạch tăng trưởng chung. Bình thường hay không còn tuỳ việc nguồn lực có tăng theo không. Nếu chỉ tiêu tăng mà công cụ, nguồn khách giữ nguyên, đáng để hỏi rõ với quản lý.

Không đạt chỉ tiêu có bị cho nghỉ không?

Tuỳ hợp đồng và quy chế từng nơi. Đọc kỹ hợp đồng lao động và quy chế lương thưởng, hỏi phòng nhân sự cho rõ. Nếu có tranh chấp về chấm dứt hợp đồng, nên hỏi luật sư hoặc cơ quan quản lý lao động.

Có nên xem bảng xếp hạng hằng ngày không?

Xem một lần vào giờ cố định, ví dụ đầu giờ sáng, là đủ để nắm tình hình. Xem liên tục chỉ làm tăng lo mà không đổi được kết quả trong ngày.

Đồng nghiệp đạt cao làm mình thấy tệ thì làm sao?

So với chính mình của quý trước thay vì với người khác. Nếu được, hỏi họ đang làm gì khác, học một việc cụ thể. Mỗi người có nhóm khách, địa bàn và hoàn cảnh khác nhau.

Mất ngủ tuần cuối quý thì xử lý sao?

Giữ giờ đi ngủ như các tuần khác, tắt ứng dụng số liệu sau tám giờ tối, ghi danh sách việc ngày mai ra giấy trước khi ngủ. Nếu mất ngủ kéo dài cả khi đã qua quý, nên đi khám.

Có nên vay tiền để mua hàng chạy chỉ tiêu không?

Không nên. Tự bỏ tiền hay vay mượn để bù doanh số đẩy mình vào nợ và thường vi phạm quy định công ty. Hụt một quý là chuyện nói được với quản lý, nợ nần thì khó gỡ hơn nhiều.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138